Posted by: Bagewafa | એપ્રિલ 13, 2007

खुद कलामीकी गझल**आदिल मनसुरी. गुजराती तर्जुमे के साथ

 

खुद कलामीकी गझल**आदिल मनसुरी. गुजराती तर्जुमे के साथ


घूरता कया है कमीनेकुत्ते
सुंघता कया है कमीने कुत्ते.

चांदनी ओढ् सो गई बस्ती
जागता कया हैकमीने कुत्ते.

शबकी खामोशी सुन सके सुन
भुंकता कया है कमीने कुत्ते.

ये तो तेरी ही अपनी हड्डी है
चातटा कया है कमीने कुत्ते.

गेर अक़स आईने में कहां
नौचता कया है कमीने कुत्ते.

तेरे सायेका तुझ पे पांव पडा
काटता कया है कमीने कुत्ते.

तेरी मंझील हनोझ कोसों दूर
हांपता कया है कमीने कुत्ते.

सामना कर तमाम दुनिया का
भाकता कया है कमीने कुत्ते.

सोचने का कोइ इलाज नहीं
सोचता कया है कमीने कुत्ते.

देख सारी खुदाई जाग उठी
उंघता कया है कमीने कुत्ते.

                                     _आदिल मनसूरी( हष्र की सुबहेदर्खशां हो)

અનુવાદ:

સ્વયંય વકતવ્યની ગઝલ _આદિલ મનસુરી


ઘૂરી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

સુંઘી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

.આચાંદની ઓઢીને સુતું છે નગર
જાગી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

આ મૌન રાત્રિનું સાંભરીતો લે
ભુંકી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

આ હાડકું તો તારું સ્વયંયનું છે
ચાટી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

અન્યનું પ્રતિબિંબ આરસીમાંકયાં?
ફાડી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

તારીજ છાયાનો પગ પડ્યો તુજ પર
કરડી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

તારી રહી મંઝિલ દૂર કોસો હજી
હાંફી રહ્યોછે શું હે કમીના શ્વાન.

સામનો કર હવે આખાયે વિશ્વનો
ભાગી રહ્યોછે શું હે કમીના શ્વાન.

વિચારવાનો હવે કોઇ ઉપાય ના
વિચારી રહ્યોછે શું હે કમીના શ્વાન.

જાગી ઉઠ્યુંજો આખું જગત હવે

ઉંઘી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

_                         આદિલ મન્સૂરી(હશ્રકી સુબહે દરખશાં હો***ઉર્દુ કાવ્ય સંગ્રહમાંથી સાભાર)(અનુવાદ:વફા’)

 

Advertisements

Responses

  1. While I am not smart enough to discuss this matter at the intellectual level you elders have been discussing, I will give my two cents worth. When he says KAMINA KUTTA, is it possible Adilsaab is alluding to a RABID DOG here? The only purpose of the rabid dog is to bite and leave the trail of destruction in the way. The world is full of this type at every level from upper echelon to the lowest level. Or may be the poem is encouraging introspection we all can benefit from. A some of you have pointed out – only poet knows his motive for writing a particular poem or for choosing specific words in the poem, we can only guess at his motives. Over to Adilsaab……………

  2. આદિલજીની ગઝલો મોટેભાગે ઘણી ઊંચી કક્ષાની અને ગુહ્યાર્થ હોય છે… જેમાંથી હું ઘણું ઘણું શીખવાની કોશીશ પણ કરું છું… બની શકે કે મારી સમજણ શક્તિની બહારનો આ વિષય હોય શકે… પરંતુ મારો અંગત આક્રોશ માત્ર રદીફ તરફ છે.

    મિત્રો સાથેની અંગત ઈમેલ ચર્ચા પણ અહીં મુકુ છું જેથી બધાને એનો લાભ મળી શકે.

    પ્રણામ.

    —– Original Message —-
    From: UrmiSaagar

    અંગત રીતે તો કોઇ પણ દલીલોને મારું (હઠીલું) મન સ્વીકારી નથી શકતું- એક સમર્થ ગઝલકારનાં આવા શબ્દપ્રયોગને માટે! કદાચ બની શકે કે મારી સમજણ કરતાં આ થોડા ઊંચા લેવલની વાત હોય…! પણ એ જે હોય એ જુકાકા, મને તો તમારી વાતમાંથી ઘણું જાણવાનું મળે છે એનો વધુ સંતોષ છે… જો કે તમારી બીજી ઘણી વાત સાથે હું સહમત છું, જેમ કે શબ્દો ગંદા નથી હોતા, એના અર્થો જ ગંદા હોય છે…

    Regards,
    UrmiSaagar

    —– Original Message —-
    From: jugalkishor vyas

    કવીને મળતી છુટ કાંઈ ગમે તેમ વાપરવાની ન હોય એવું કોઈ કહી શકે. પરંતુ આ ઝઘડો તો પરાપુર્વથી ચાલતો આવ્યો છે. એટલે જ મેં કલા જીવન માટે કે કલા માટે જ એ મુદ્દો મુક્યો હતો.

    દ્રૌપદીને પાંચ પતી; અંબા-અંબાલીકાને વ્યાસ દ્વારા સંતાનો અપાવવાં; પતી હોવા છતાં દેવો દ્વારા [ કુંવારા હોય તો પણ !] સંતાનો મેળવવા; સીતાને કોઈ વાંક વીના વનવાસ આપવો; ઉર્મીલાને 14 વરસની શીક્ષા કરવી…..આ બધું શું હતું ? પણ તોય આપણે ચલાવ્યું, બલકે એની આરતી ઉતારી.

    શબ્દોને એક જ અર્થ નથી હોતો. શાંતજળમાં કાંકરીય પડે તો કેટલાં વમળો પ્રગટે છે ? એમ એક જ શબ્દના અનેક ધ્વની હોય છે. સંદર્ભ સાથે શબ્દોને મુલવવા જોઈએ. કવી કહે છે તેનો અર્થ પોતાની જાત માટે કહે છે એવું પણ મારું કહેવાનું નથી. એ સમજણફેર થઈ છે. કવી આપણા/ભાવકના માટે જ કહે છે; એમાંથી લેવું ન લેવું કે કેટલું લેવું એ તો ભાવકની લાયકાત અને વૃત્તી ઉપર ડીપન્ડ કરે છે.

    શબ્દો કદી ગંદા નથી ! એનો એર્થ ગંદો હોય છે. અને અર્થને સંદર્ભ હોય છે. અર્થનો સાચો સંદર્ભ કવીના મસ્તીષ્કમાં જ હોય છે. એ પુરેપુરો બધાને સમજાય એ શક્ય જ નથી. કવી જ્યારે શબ્દો યોજે છે ત્યારે સમગ્ર કાવ્યના વસ્તુ [ થીમ ] સાથે તે અવતરે છે. આ બધું અવીનાભાવી સંબંધે જોડાએલું હોય છે. એમાં આ શબ્દને બદલે સારો શબ્દ મુક્યો હોત તો ?! એવો પ્રશ્ન કવીતાની પ્રક્રીયા સાથે બંધબેસતો નથી.

    એક ઋષી કવી થઈ ગયા. એમણે આયુર્વેદના અતી કીમતી ઉપચારો અતી શૃંગારીક ભાષામાં લખ્યા છે. પણ સચોટ રીતે મુકીને આયુર્વેદ સમજાવ્યો છે પંડીત લોલીંબ નામ છે બનતાસુધી.

    પણ સારું છે. ચર્ચાય છેવટે સારા માટે જ હોય તો સારી જ છે. આપણે આજે આ બધું આજે ચર્ચીશું તો કાલે કોઈને કામ આવશે જ. અત્યારે તો આપણે જ શીખી રહ્યાં છીએ, લાભ લઈએ. આમાં કોઈને ખોટું શા માટે લાગે ? લાગે તો બે રોટલી પેટમાં વધુ પધરાવી દેવાની !

    આભાર. જુગલકીશોર. ( ચર્ચામાં મુકી શકશો)

    ———-

    Suresh Jani wrote:

    શામ, દામ, દંડ, ભેદ – રાજકારણના આટાપાટા – ચાણક્ય નીતી – કવીને કદાચ આ ન પણ ગમે ! એ કવીનું સ્વાતંત્ર્ય છે.

    પણ આ ઉર્મી કે સુરેશે લખ્યું હોય તો તેને માથે છાણાં થપાય તે પણ હકીકત છે !!!

    વડીલશ્રી આદીલજી,
    અમને આપના પ્રતીભાવમાંથી કાંઇક જાણવા મળશે. આપશોને?

  3. Sent: Monday, 16 April, 2007 1:19:59 AM
    Subject: Re: [Gujarti Poetry Corner] Re: [Gujarati_poetry] खुद कलामीकी गझल**आदिल मनसुरी. गुजराती तर्जुमे के साथ

    Dear Wafa sir, Thank you very much for taking my response the ‘right way’ and not offenssively! !

    Like I said, I am still a great fan of Adilji… and I think he is also holding a very respectful place in gujaraty gazal world as well. My comment was specially for this perticular hindi gazal… which if I have read some where, I could never have imagined that poet’s name as him.

    Let me also share few opinions from my dear friends here… (below)

    જુગલકાકા, તમારી વાત એક રીતે સાચી છે કે પોતાની જાતને મધ્યમાં રાખીને જ કવિએ પોતાની જાતને જ ટપારી કે પછાડી છે… પરંતુ પોતાની જાતને પણ પ્રેમથી કે ગુસ્સાથી (કે શામ-દામ-દંડ-ભેદ જેવી રીતિથી) પણ સમજાવી શકાય ને?!! એમ તો આપણે એમ માનીએ કે જે શબ્દો આપણે પોતાને માટે સાંભળી શક્તા ન હોય એ શબ્દો આપણે બીજાને પણ ન કહેવા જોઇએ… અને એવી જ રીતે જેમ જે છીછરા શબ્દો આપણે બીજાને માટે ન વાપરીએ તેમ તે શબ્દો આપણે પોતાની જાત માટે પણ શું કામ વાપરવા જોઇએ?? ધર્મેન્દ્ર ફિલ્મોમાં ડાયલોગ મારીને આવા શબ્દો બોલે તો પણ એમાંથી કાંઈ શીખવાનું તો નથી જ મળતું.. પરંતુ મારા હિસાબે આવા શબ્દો પોતાની જાત પ્રત્યે ‘બિમાર’ ગુસ્સો બતાવે છે તંદુરસ્ત નહીં… અને પોતાની જાત પ્રત્યે કરેલો ગુસ્સો પણ તંદુરસ્ત અને સર્જનાત્મક જ હોવો જોઇએ ને?!! ગમે એવી ભાષા આપણે બોલી શકીએ પણ એ બોલીને કે સાંભળીને એ કદાચ ભૂલી પણ જવાય છે… પરંતુ સર્જન કરેલી રચનાઓ તો ભૂલાતી નથી, એ તો બસ સર્જાઈ ગઈ!! આ જ ગઝલમાં ‘કમીને કુત્તે’ ની જગ્યાએ આપણને સાંભળવો, સંભળાવવો, કહેવો કે ગણગણવો ગમે એવો રદીફ મૂક્યો હોત તો કદાચ એ વધુ ચમત્કારિક સાબિત થાત…

    અને સાચું કહું તો આ આખી રચના પણ મેં માત્ર એટલા માટે જ વાંચી હતી કે કારણકે એ વફા સાહેબે મોકલી હતી અને એમના રચનાકાર તરીકે શ્રી આદિલજીનું નામ હતું… નહીંતર પહેલી લીટીમાં જ આ રદીફ વાંચીને કદાચ આખી ગઝલ મેં ક્યારેય વાંચી જ ન હોત…

    મિત્રો, આ મારો અંગત અભિપ્રાય છે, એને વિવેચન ન સમજશો એવી મારી નમ્ર વિનંતી છે. અને એનાથી જો કોઇને દુ:ખ થયું હોય તો મને માફ કરશો! ગુજરાતી સાહિત્યમાં આવી ભાષાના વપરાશની મારી અંગત જાણકારી વધે અને કદાચ બીજાને પણ એનો લાભ થાય, માત્ર એ જ હેતુથી આ ચર્ચા મેં અહીં મૂકી છે.

  4. On 16 Apr 2007 00:09:18 -0700, Chandu Shah wrote:
    In the context of the present dialogue, may I add that I concur with urmisaagar’s point of viw – why does one have to denigrate a humble animal like a dog, or for that matter, any other life form?

    I think literature, in any language, should mirror not just one’s innermost thoughts and feelings (and top of mind recall,too) but the ways of the world, current trends in society at large, as these touch our everyday lives.

    In the immediate absence of a facility in gujarati, I am expressing my opinion in English which I hope you all can understand.
    chandu shah
    saudaagar, arth ni anant talaash maan

  5. જયભાઇનો પ્રતિભાવ…
    On 4/15/07, Jay Bhatt wrote:

    સાવ સાચુ..નવો વિચાર, નવી દ્રષ્ટિ – આવી રીતે તો મેં વિચાર્યું જ ન હતું..
    પણ, મારા અભિપ્રાય મુજબ ‘કમીને કુત્તે’ વાપરીને એક ફુતરા ને નીચે પાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. પ્રાણીઓ ઘણી વખત માનવજાત કરતાં વધારે વફાદાર હોય છે. માનવ તરફ અંગૂલિનિર્દેશ માટે એક પ્રાણી નો શા માટે શાબ્દિક રીતે ઉપયોગ કરવો? એ મને કંઈ સદતું નથી.

  6. સુરેશદાદાનો પ્રતિભાવ…
    On 4/15/07, Suresh Jani wrote:

    આદીલભાઇએ ઘણી પ્રયોગાત્મક રચનાઓ કરી છે. મારી પાસે જુનું ગુજરાત ટાઇમ્સ નથી, પણ તેમાં તેમના જુના મીત્ર ચીનુ મોદીએ તેમની કવીતાનું રસદર્શન કરાવ્યું હતું. તેમાં તો આનાથી પણ ખરાબ ( અલબત્ત – પોર્નોગ્રાફીક નહીં ) શબ્દ પોતાની જાત માટે વાપર્યા હતા.
    જ્યારે સાહીત્ય માત્ર વાણીવીલાસ માટે નહીં પણ અંતરની વાણીમાંથી પ્રગટેલ હોય છે, ત્યારે ભાવની અભીવ્યક્તી ઉજાગર થતી હોય છે.તેમાં જે શબ્દ આવી ગયો તે આવી ગયો. આપણને મરીઝ, ગની, સૈફ, બેફામ કે કૈલાસ પંડીતની રચનાઓ ગમે છે, કારણકે, તેમાં સાવ સાદી ભાશામાં સત્ય બહાર આવતું હોય છે. તેમાં સરળતા હોય છે.
    બહુ ક્લીશ્ટ અને સમજવામાં અઘરી પડે તેવી ઉપમાઓ કરતાં આવી સીધી દીલને અસર કરે તેવી રચનાઓ મને તો વધારે ગમે છે.

    http://gujpratibha.wordpress.com/

  7. જુગલકાકાનો પ્રતિભાવ…
    On 4/14/07, wrote:

    આપણામાં રહેલો ભાવક અને વીવેચક કાવ્યને ક્યારેક અન્યાય કરી બેસે છે. કાવ્ય-સાહીત્ય જીવન માટે કે કલા માટે ? એ પ્રશ્ન શાશ્વત છે.કલા ખાતર કલા એવું કહેનારા આ કાવ્યમાં રહેલી જાતને સંબોધતી, માણસજાતને ચીંટીયો ભરતી આ કવીતાને જરુર ન્યાય કરશે. સીનેમામાં આ જ શબ્દો ધર્મેન્દ્રને મોઢે કેટલી વાર સાંભળ્યા છે ! એમાંથી કાંઈ શીખવાનું મળ્યું છે ?! જ્યારે આ કાવ્યમાં પોતાની જાતને જગાડવા, સમાજની પોતાની જાંઘ ખુલ્લી કરીને દર્શાવતી આ રચના કેટલું સમજાવી જાય છે ! એક એક શેરમાં કેટલીક બાબતો પીઠ ઉપર પડતા ચાબખા જેવી છે. આ ભાષા પણ આપણા સમાજની જ ભાષા છે. એને કવીએ ચાબખા મારવા માટે પ્રયોજી છે.

    પેલા સાધુની વાત યાદ છે, જેને એકવાર દુધપાક ખાવાની ઈચ્છા થવાથી ઉલટી થઈ જાય એટલો દુધપાક પીધો, પછી એ જ ઉલટી કરેલો દુધપાક પણ પીધો , જાતને શીક્ષા કરવા માટે !! આ ગઝલમાં ઘડીભર આપણી જાતને મુકીને વાંચી જુઓ ! સમાજની જાતને મુકીને એના જ એકભાગ આપણે છીએ એમ ગણીને વાંચી જુઓ ! કવીએ અહીં ખરેખરો ચીપીયો પછાડ્યો છે, જબરજસ્ત લાફો માર્યો છે ! આપણને ને ગમે એવી ભાષા વાપરીને જ એમણે કામ સાધી લીધું છે એમ નથી લાગતું ?!

    આની વધુ તંદુરસ્ત ચર્ચા થાય તે ઈચ્છનીય છે. આજની જ તારીખમાં શ્રી માલીએ એક સત્તર વર્ષની છોકરીની કવીતા મુકી છે તે પણ સરખાવી જાવ એમાં શબ્દો સારા છે પણ અંદર્ની વાત ઘણાને ન ગમે એવી હોઈ શકે છે. છતાં કાવ્ય રુપે એ બળકટ રચના જ છે.
    ચર્ચા છેડવા બદલ અભીનંદન. જુ.

  8. From: bhaidu
    2-To: gujaratipoetrycorne r@yahoogroups. com
    Sent: Sunday, April 15, 2007 5:03:03 PM
    Subject: Re: [Gujarti Poetry Corner] Re: [Gujarati_poetry] खुद कलामीकी गझल**आदिल मनसुरी. गुजराती तर्जुमे के साथ
    Thankyou very much for your honest and sincere opinion.I must congratulate you for your brave stand.
    This is a urdu Gazal trasliterated in hindi (nagri script) for the benefit of hindi reader. The original Urdu collectinion “Hashra ki sub_he darakhshaN ho…… was published inDecember 1996 from’ ShabkhooN ‘keetab ghar,Alahabad. And for the benifit of Hindi reade its Hindi transliteration in Nagri script ,in the same name was published too..
    I will like to recommend to read it.It is available with Adil bhai at N.j.
    I think this fact is known by many of us that,Adilbhai was origiginialy Urdu shayer.In one of the Mushayera in Amdavad shree Chinu Modi caught hold him and respectfully dragged him in Gujarati.But In the Urdu poetry world he is holding a very respectful and revolutionary name. His Gazal of un traditional version and his Azad(achhandas) nazams have the exiotic tragic,andrealistic profile.
    A great poet and very popular critic Shasurrehman Farooqi(Editor “ShabkhooN”nearly a golden Jubili version portal) and a great poet of classical modernity Zafar Iqbal and many are his great fans.
    Once again I respect and honour your view.
    Thanks alot

    Yours sincerely
    Mohammedali Bhaidu’wafa’

  9. 1-UrmiSaagar wrote:
    I am sorry to say this… but personally, I did not like the langauge of this hindi poem…
    To me, it is unexpected and very sad to see such poem from our great and greatly respected gazalkaar Shree Adilji (who by the way is one of my favorite)!


શ્રેણીઓ