છે બધા ફૂલો અહીં સૂંઘાયેલા

આંબવાના પાન છે પીંખાયેલા—મુહમ્મદઅલી વફા

ઝાકળ તણા અશ્રુએ ભીંગાયેલા.

 

હાથમાં લાગ્યું, કશે હૈયા ઊપર

ખૂનથી છે હાથ સૌ ખરડાયેલા

  

ધર્મની આંખો થકી  કંટક ફૂટે

નફરત તણા બીજ છે ધરબાયેલા

  

એ ફરે છે નાથ થૈ  આ ધરતીનાં

હાથ થી કૈં નાથ છે રેં’સાયેલા

 

કોયલો પણ ડાળખી ઊપર રૂએ

આંબવાનાં પાન છે  પીંખાયેલા

 

રકતની રાતી નદી છલકાઈ ગૈ

ગામ શેરી માર્ગ સહુ રેલાયેલા

 

તું વફા આ ઘાવ શાને ખોલે છે?

આ  નગરના માણસો હડકાયેલા

એક એનું મૌન જ્યાં પડઘાય છે.

રકત રાતું રેડવાનું છોડતું—મુહમ્મદઅલી વફા

 

શબ્દનાં ત્યાં  હોઠ ધ્રૂજી જાય છે

 

આયનો આ એકલો રડ્યા કરે

જ્યાં તને નિરખે જરા મલકાય છે

 

 સંઘરી લે તું બધા નાળાં નદી

આ ઘડો તો ઝાંઝવે   છલકાય છે

 

 ચૂંથવાનો એ હુનર છે આપનો

ફૂલ તો કચડાયને મ્હેકાય છે

 

રક્ત રાતું રેડવાનું છોડ તું

હાથની મ્હેંદી  વફા નંદવાય છે

 

કદી કો’ તીરથી લડશે કદી તલવારથી લડશે,

કદી તો પ્યારથી લડશે—મુહમ્મદઅલી વફા

ન પૂછો એમને !એ આંખડીની ધારથી લડશે.

 

નથી એની જરૂરત કે સદા ખૂનો ખરાબા હો,

હમેશા એ  ભલા લડશે, કદી તો પ્યારથી લડશે.

 

તજી દુનિયા સદા દેશે,   ફકીરી પેહરણ ઓઢી,

પછી દુનિયા તણાં લોકો તરફ એ ભારથી લડશે.

 

જિવનનાં બાગની  દુનિયા ઉજાડી એ પ્રથમ દેશે,

પછી જે પણ બચેલા ખાર છે એ ખારથી લડશે .

 

બધી એ યાતનાઓનો ઝમેલો આવતો જ્યાંથી

કદી તો એ હવાઓથી કદી તો દ્વારથી લડશે.

 

પડી ગૈ છે વફા જેને સતત ઝઘડા તણી આદત

કદી એ જીતથી લડશે, કદી તો હાર થી લડશે.

 

જીવવું એ હસવાનો ખેલ નથી

આ જીવન—નાઝિમ હિકમત

તમારે ઘણી ગંભીરતાથી જીવવું રહ્યું

એક ખિસકોલીની જેમ

મારું તાત્પર્ય એકે જીવનની ઉપરકે એના વર્તુળની બહાર દ્ર્ષ્ટિપાત કર્યા વગર

મારું તાત્પર્ય એકે જીવવું એ તમારો પૂર્ણ વ્યવસાય હોવો જોઈએ

 જીવવું એ હસવાનો ખેલ નથી

તમારે એને ઘણી ગંભીરતાથી લેવું જોઈએ

એટલી હદ સુધી કે

તમારા હાથ તમારી પીઠ પાછ્ળ બંધાયેલા હોવા જોઈએ

અને તમારી પીઠ દીવાલથી

અથવા પ્રયોગશાળામાં

સફેદ કૉટ અને સુરક્ષાના ચશ્માં સાથે

તમે લોકો માટે મોત વહોરી લો

એવા લોકો માટે જેના ચહેરા કદી તમે નિરખ્યા નથી

જો કે તમે જીવવાનું જ્ઞાન ધરાવતા હો!

એ ઘણી વાસ્તવિક ખૂબસૂરત વસ્તુ છે

મારું તાત્પર્ય એકે તમારે જીવનને ઘણું  ગાંભીર્યથી જીવવું જોઈએ

અહીં સુધી 70 વર્ષની વયે તમે ઓલીવના વૃક્ષો ઉગાડો

અને તે તામારા બાળકો માટે પણ નહીં

અને કારણકે તમે મૃત્યુથી ડરો છો, જે તમે માનતા નથી

કારણકે જીવન! હું માનું છું કે—સખત વજન ધરા વે છે

 

- નાઝિમ હિકમત(જાન્યુ.15-1902-જુન2-1962) ટર્કીશ કવિ છે.એ નાટ્ય લેખક ,નવલકથાકાર અને સંસ્મરણોના લેખક પણ હતા.એ એમના લેખનનાં સંગીતમય પ્રહવાહો માટે જાણીતા હતા.અને એમને રોમેંટીક સામ્યવાદી અને રોમેંટીક ક્રાંતિકારીથી પણ ઓલખવામાં આવે છે.એમને  એમની રાજકીય વિચારધારા માટે ઘણીવાર પકડવામાં આવ્યા હતા.અને એમની પુખ્ત ઉમર મોટા ભાગે જેલ અથવા હદપારીમાં વીતી છે.એમની કાવ્ય રચનાઓ 50 કરતાં વધુ ભાષાઓમાં અનુદિત થઈ છે.

 

આપણા મૃતકો

આપણાં મૃતકો—મુહમ્મદઅલી વફા

આપણાં મૃત સૈનિકો

મૃત સંવાદદાતાઓ

દૂર દૂર

રણ વગડેથી

અને અફઘાનનાં ખંડેરોમાંથી

રકત ટપકતી ઝોળી

કે

શબ પેટીમાં

આપણા રાષ્ટ્રિય ઝંડામાં લપેટાયને

આપણાં આંગણે આવે છે

બધી આંખો અશ્રુઓથી ભરેલી

જાણે વહેતી નદી

હૈયાં દર્દ થી વિંધાયલા

સમગ્ર રાષ્ટ્ર શોકમાં ગરકાવ

આહ! કોઈના લાડકાવાયા !

પણ એ ખંડેરિસ્તાનમાં

 કેમ મોકલાયા?

રણની રેતી

ખંડેરોના  જંગલો

વરસતા બોંબની વર્ષા

ફોસ્ફરસના ધૂમાડાઓ

કલસ્ટર(બોંબ)ના ફૂલો

ડેઝી કટરનીફૂલઝડી

ટેંકો ના શ્વાનો

મિસાઈલના સર્પો

મશીનગનોથી પ્રસુતાયેલી ગોળીઓ

ખંડેરોના જંગલોમાં

ઘવાતા,મરતા

માણસ જેવા લોકો

બાળકો જેવા રમકડાં

એમના સ્વજનોની આંખમાંથી શૂષ્કાયેલું પાણી

રૂદન વિહિનતા

એમની નસોમા થીજી ગયેલું નામનું રકત

એમના ડૂસકામાં વિષાદની શાંતિ

આપણા કેમેરાઓની તાલાવેલી

આપણી બંદૂકના અચૂક નિશાનાઓ

તે બંજર પહાડો

અને બંજર જમીનનાં કણે કણમાં

ધર્બાયલા આપણા બારૂદના ખજાનાઓ

એક મહા અગ્નિ તાંડવ કરે

એના પર આપણા લાલો અને

લલનાઓને ચાલવા

શાંતિની ચિતાઓ ખરીદવા

 કોણ મજબૂર કરી રહ્યું છે?

કોણ મજબૂર કરી રહ્યું છે?

 કોણ મજબૂર કરી રહ્યું છે?

 

 

જૂનો હિસાબ માંગે છે-મુહમ્મદઅલી વફા

બધો જૂનો હિસાબ માંગે છે

અને કોરી કિતાબ માંગે છે

  

ઉઠાવી હાથને દુઆમાં યે

ખુદાથી પણ  અઝાબ માંગે છે

  

ખતાઓ તો હતી બધી એની

અને મુજથી જવાબ માંગે છે

  

ભરીને કંટક મુંજ દામનમાં

જુઓ એતો ગુલાબ માંગે છે

  

ઉજાડી ને અમારું મયખાનું

અમારાંથી શરાબ માંગે છે

 

વિકટ રાહ રણ નો ધરી અમને

વફાથી રોજ બાગ  માંગે છે

જિંદગી જીવાય ગૈ બંધમુઠ્ઠીમાં.,

 

બંધમુઠ્ઠીમાં.—મુહમ્મદઅલી વફા

 

આબરૂ સચવાય ગૈ બંધમુઠ્ઠીમાં.

 

બાગમાં શાને ભરો? રોજ આ પે’રો,

ખૂશબૂ રૂંધાય ગૈ બંધમુઠ્ઠીમાં.

 

તક મળે એને કદી કયાં કણસવાની,

વેદના મુંગાય ગૈ બંધમુઠ્ઠીમાં.

 

લેખ કૈં હોતા નથી એ લકીરોમાં,

કિસમતો ધર્બાય ગૈ બંધમુઠ્ઠીમાં.

 

આપણે સાચે વફા ખૂલવું પડયું,

વારતા સંતાય ગૈ બંધમુઠ્ઠીમાં.

સપનો તણા આ વાદળે એ સદા ફરતી રહી,

ડાળકી બે ફૂલની—મુહમ્મદઅલી વફા

ઈચ્છા તણાં સહુ ચાકડે ,જિંદગી ઢળતી રહી

 

આ અંખની કેવી તરસ !સાગરે છિપતી નથી

હોઠો તણી આ પ્યાસ તો  જામથી છિપતી રહી

 

એને  હવે ક્યાં રોકવી નામ જેનું જિંદગી! 

એતો સમય નાં છાપરા  પર ચઢી ગળતી રહી.

  

છે બસેરો એનો અહીં  કાચની ડાળો ઉપર

એ તો સમય નાં પથ્થરોથી સદા ખરતી રહી.

 

મેંતો ‘વફા’ માંગી અહીં  ડાળકી બે ફૂલની

માળા બની કંટક તણી એ મને ડસતી રહી

 

EID MUBARAK

عید مُبارک

ચુભેલા કંટકોના કેટલાયે ધામ બાકી છે

તમે છોડી કદી કોઈ સીતાને—મુહમ્મદઅલી વફા

 

હજી તો ડાયરીમાં  ગુપ્ત કંઈ નામ બાકી છે

 

અમારા ભાગની પણ અમે વ્હેંચી  દઈ બેઠા

હજી સાકી સુરાલયમાં અમારા જામ બાકી છે

 

તમે છોડી કદી કોઈ સીતા,મરિયમ અને જેકી

ભલે અર્જુન લૂટાંયાં છતાં યે રામ બાકી છે.

 

ભરેલા બાગથી ચૂંટી અમારી જાત ને ચૂંથી

છતાંયે ખૂશબૂના રૂપે અમારા દામ બાકી છે

 

ફના ફિલ્લા મુબારક હો  તને એ કૈસ મહોબ્બતમાં

અમારેતો વફા દુનિયા મહીં કૈં કામ બાકી છે 

પત્તાં તણો આખો મહલ—મુહમ્મદઅલી વફા

 

શાયદ સખે કરેલો આ ગુલોનો વાર છે

મારા હ્રદય  ઉપરતો એ પથ્થરનો ભાર છે

 

ચાલીશ હું કઈ રીતે  ઉઠાવી બોજને

મરા કદમ કદમ પર વરસતા આ ખાર છે

 

વેચી શકું  કઈ રીતે હવે આ રતન ભલા 

મારી મતા  રહી મોંઘી અને  સસ્તું બજાર છે.

 

તોડી  શકાય  ના નાતો સુગંધીઓ તણો

દિલની કળી મહીં તો સહુ ય ખુલ્લા દ્વાર છે

 

તૂટી જતે ભલે પત્તાં તણો આખો મહલ

આ તો વફા ધબકતો લાગણીનો તાર છે

અમારા ઉત્તરોનાં પાન પર—મુહમ્મદઅલી વફા

 

ઘણી પ્યાસો અધૂરી ને  મળી ખાલી પિયાલી છે

અમારી પાંસ તો યા રબ ! ગમોની બસ સુરાહી છે

 

તમે ફૂલો બની ઊગી ગયાં કો પ્રેમની ડાળે

અમારા ભાગ્યમાં તો એક કાંટાની પથારી છે.

 

સવાલોથી ભરેલો થાળ સૂરજનો ન મોકલ તું

અમારા ઉત્તરોનાં પાન પર  સંધ્યાની  લાલી છે

 

હવે જોયા ન કર  ખાલી અરીસાની ઉદાસીને

બધી આંખો પ્રતિબિંબો તણી બેહદ સવાલી છે

 

વફા એ શૂન્યતાના દામને  ખૂશ્બૂ  કઈ નાંખું

બધાંયે ફૂલ નકલી છે   બધી યે ડાળ ખાલી છે 

 

એક વત્તા એક ની બસ વાત છે

એક વત્તા એક—મુહમ્મદઅલી વફા

 

તે છતાં એમાં ય  ચંચુપાત છે

 

હું કરું અંધાર સૂરજ  વેતરી

દીપ થી તું  રોશની ની વાટ છે

  

  એક તણખો  આંખથી ઝળકી ગયો

તે પછી તો રાત કાળી  રાત છે

 

પાલખી આ ઉંચકી ચાલે બધા

જિંદગીના દર્દની બારાત છે

 

ને વફા કૈં પણ ઉમેરાયું નહીં

બાદબાકી આ સમયની માત છે

સદીઓના સબંધ ક્ષણની લગોલગ,

ક્ષણની લગોલગ—અઝીઝ ટંકારવી

 

અહીં જિંદગી છે મરણની લગોલગ.

 

સમય સાગરે ખૂબ ખાધી થપાટો,

હવે મંઝિલો છે ચરણની લગોલગ..

 

તરસની અમાનત જુઓ સાચવી લે, 

અમે શ્વાસ છોડ્યા ઝરણની લગોલગ.

 

સ્પર્શી જવાઈ લખોટીઓ ત્યાં તો, 

પહોંચી ગયાં બાળપણની લગોલગ.

 

અઝિઝ જિંદગીની અંતિમ ક્ષણે પણ, 

ન પહોંચી શક્યા એક જણની લગોલગ.

  

જ.અઝીઝ ટંકારવીની ઉપરોકત ગઝલની તઝમીન

  

તઝમીન : ક્ષણની લગો લગ—મુહમ્મદઅલી વફા

જુઓ ઝાંઝવાછે  હરણની લગોલગ

અને પ્યાસ  બળતી ઝરણની લગોલગ 

બધા કાફ્લા આહ  રણની લગોલગ 

 

સદીઓના સંબંધ ક્ષણની લગોલગ

અહીં જિંદગી છે મરણની લગોલગ  

 

અમોને મુકદ્દર ની લાધી થપાટો

બધી સાવચેતી  ય લાવી થપાટો 

તમારી રહમની ઉપાડી થપાટો

 

 સમય સાગરે ખૂબ ખાધી  થપાટો 

હવે મંઝિલ છે ચરણની લગોલગ

  

 

 અરે આ સખાવત જુઓ સાચવી લો

અને આ રફાકત જુઓ સાચવી લો

ભલે હો બગાવત જુઓ સાચવી લો

 

 

તરસની અમાનત જુઓ સાચવી લો

અમે શ્વાસ છોડ્યો ઝરણની લગોલગ

 

જરા જયાં ગણાઈ લખોટીઓ ત્યાં તો

કદી વેડફાઈ લખોટીઓ ત્યાં તો

બધે બધ વેરાઈ લખોટીઓ ત્યાં તો

 

સ્પર્શી જવાઈ લખોટીઓ ત્યાં તો

પહોંચી ગયા બાળપણની લગોલગ

.

કદી બંદગીની અંતિમ ક્ષણેપણ

અને બેકસીની અંતિમ ક્ષણેપણ

તડપતી તડપતી અંતિમ ક્ષણેપણ

અઝિઝ જિંદગીની અંતિમ ક્ષણેપણ

ન પહોંચી શક્યા એક જણની લગોલગ.

 

અદા સાચવીલો—મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

 

હવે અર્થના ઝુંપડા સાચવી લો,

અને શબ્દના ચોસલા સાચવી લો.,

 

 

સહજતા અહેસાસમાં ક્યાં રહી છે?

હવે પ્રેમના રમકડા સાચવી લો.

 

ઇશારે કિનાયે થતી આપલે સૌ,

બધા આંસુઓના ઘડા સાચવી લો.

 

બધું મૌનનાં આયનામાં ભરેલું,

પ્રતિબિંબની ઢળતી અદા સાચવીલો

 

નિરખવા વિચિત્ર નઝારા ય મળશે,

જરા આ નયનમાં  વફા સાચવી લો..

જામ કૈં કાણું હતું—મુહમ્મદઅલી વફા

 

ચક્ર સંવેદન તણું રોજ આ ફરતું રહ્યું

આંખથી ખારું ઝરણ પણ કદી ઝળતું રહ્યું

  

વૃક્ષના આ મૂળમાં ઊધઈ ગૈ લાગી અહિ

પાંદડું પણ લાગણીનું પછી ખરતું રહ્યું

  

તેજ પણ સૂરજ તણું સાતત્યમાં રહ્યું નહિ

મધ્યમાં એ જાય ત્યાં તો સતત  ઢળતું રહ્યું

 

જિંદગીની આ સફરમાં  સિમિત પીવું પડયું

જામ કૈં કાણું હતું  એ સતત ગળતું રહ્યું

 

ફૂલને બેચાર મળ્યા દિ અહિ મ્હેકી જવા

તે પછી  એ રૂપ પણ જો વફા  ખરતું રહ્યું

શબ્દો વિહોણી ક્યાંય વાણી હોયના

બાગ બાની હોયના–મુહમ્મદઅલી વફા

 

ને મૌનમાં  રડતી કહાણી હોયના

 

લાવા થઈ એતો નસોમાં દોડતી

લોહી થકી વાતો અજાણી હોયના

 

કાઢી શકે કોઈ રસીલી વ્યગ્રતા

પીલી શકે  સંબંધ, ઘાણી હોયના

 

તું પણ હવે કોઈ ખુલાસો કર નહીં

આ પ્રેમમાં વાતો અજાણી હોયના

 

કસરત નિચોવા ઝાંઝવા ને કર નહીં

એમા  કદી બુંદેય પાણી હોયના 

 

જે ફૂલ પણ વનમાં મહેકે છે ‘વફા’

એની કદી પણ બાગ બાની હોયના

 

 

 

 

 

 

 

 

 

] 

 

 

http://www.youtube.com/watch?v=wjl-HUgQFbw&feature=related

 

 

તૂફાનની આંધી ઉઠી ને શમા ખામોશ છે

 

મીરાં ખામોશ છે—મુહમ્મદઅલી વફા

વેરાન સહુ ધરતી થઈ ને હવા ખામોશ છે

 

મોસમ વરસવાની રહી તો યે વરસતાં નથી

ખામોશ છે આ મેઘલો ને ઘટા ખામોશ છે

  

માંડી ઘણાં બેઠા અહીં જુલમો તણી હાટડી

તો યે છતાં  આ બોલનારી  જબાં ખામોશ છે

 

બૂઝાય  રહેલી છે બધે પ્રેમની જલતી શમાં

સેવે અહીં ચુપકી કબીરો ને મીરાં ખામોશ છે.

  

ચારો તરફથી પથ્થરો જુલ્મના વરસી રહ્યા

સૌ બેવફા ખામોશ છે ને ‘વફા’ ખામોશ છે

 

આ ઝેરનો છે વાટકો પણ એ કહીને દે,

આખો ભરીને દે—-મુહમ્મદઅલી વફા

 

આ જામ તું સાકી મને આખો ભરીને દે.

 

મારુંજ એમા નામ હશે જોઈ જરા તું લે,

મૃગ જળ ભરેલા સાગરો થોડા હસીને દે.

 

ડૂબી અમે જાશું  અહીં  જો ડૂબવાનું હો,

બસ આંખમાં થોડી સુરા આજે ધરીને દે.

 

એ પણ મને મંજુર છે પીવા મળે મુજને,

તારી ઉપેક્ષાની ક્ષણો મુજને મઢીને દે.

 

રે’શે વફા આખર સુધી તારી પ્રતીક્ષાઓ,

તું પણ જરા થોડાં વચન આજે ઘડીને દે.

છંદ અને આપણા ગુજરાતી બ્લોગો _ ‘વફા’_

અરબી અને ગુજરાતી ભાષા માઁ ઘણા છં દો સામ્ય ધરાવે છે.એ સુખદ આશ્ચર્ય છે.છં દ અને બહેર ,વજન હોવા છતાઁ બ્લોગર કવિ મિત્રો,એની સદઁતર અવગણના કરી કેમ લખેછે?આવો પ્રશ્ન પૂછવાનો સમય પાકી ગયોછે.પ્રથમ છં દો આવ્યા કે કવિતા આવી? એ પ્રથમ મરઘી કે ઈઁડુ એવો સવાલ છે,અછં દાસ એ કવિતાનો એક સુઁદર પ્રકાર છે. પણ છં દ વગર લખાયલી રચના ને ગઝલ,મુકતક કે નઝમ,સોનેટ,મઁદાક્રાઁતા,ભુજઁગી,સોમરાજી,શશી કે દોઢક ,ઇઁદ્ર વજા છં દ માઁ લખેલી રચના કહી કેમ શકાય ?.અછં દાસ_ અછં દાસ છે. એને બીજુઁ કોઈ નામ આપી નશકાય..અછાંદસ લખવા માટે વધુ ત્રેવડ,સજ્જતાઅને સભાનતાની જરૂરત હોયછે. લાઘવ,ઈશારા કિનાયા, રૂપકો,અલઁકારો ઉપમાઓ અને તિરોધાનની બ્રુહદ સભાનતા હોવી જરૂરી છે.જો આવુઁ ન હોય તો અછાંદસ એક ખબરપત્રીએ તૈયાર કરેલો અહેવાલ બની જાય.. અરબી છં દોમાઁ લખનારા માટે પણ લાલ બત્તી છે.સજ્જ્તાઅને ચિઁતન, મનન અને સુજ્ઞ વાઁચનની સામગ્રી ન હોય તો લાવણી અથવા તૂક બઁધી તૈયાર થઇ જાય.સુરેશ જોશી,ગુલામમોહમ્મદ શેખ, પ્રબોધ પારેખ, લાભશઁકર ઠક્કર,આદિલ મનસુરી,રમેશ પારેખ,મનોજ ખઁડેરિયા વિ.એ અછાંદસ ના વિશ્વ ને સુઁદર આભાઓ બખ્શી છે.આ ફકત ગુજરાતી પુરતી વાત થઈ છે.બંગાળી,ઉર્દુ,હિન્દી,અને યુરોપી ભાષાઓમાઁ તો પ્રચુર સર્જન એના પર થયુઁ છે.હા આપણે લખવાનુઁ શરુ કર્યુઁ એ સરસ વાત છે. પણ સાથે વાઁચવાનુઁ પણ ચાલુ રાખવુઁ જોઈએ.નહીઁ તો પ્રશ્ન પૂછાશે કે બ્લોગરો લેખક કે કવિ થઇ ગયા છે, કે લેખકો અને કવિઓ એ બ્લોગ(વેબ) શરૂ કરીછે.?મારા એક મિત્રે હમણા એક ધારદાર ટકોર કરેલી.ફેમીલી ડૉકટરના ફેમીલી દર્દીઓની જેમ ફેમીલી બ્લોગરોના ફેમીલી પ્રશઁસકોની એક જમાત તૈયાર થઇ રહી છે. હા! દાદ આપવા જેવી રચનાને પણ દાદ ન આપવી એ બૌધિક કંજુસી છે.પ્રીઁટેડ મીડિયા ના સાક્ષરો આ ભય થી સજાણ છે.વિવેચકો પણ આની નોઁધ લઈ રહ્યા છે. ઈંનફોરમેશન ટેકનોલોજીનો વધુને વધુ લાભ સાહિત્યકારોએ ઉઠાવવો જોઈએ.પણ ભયસ્થાનો ની જાણકારી સાથે..વાઁચન,ચિઁતન,મનનની આદત રહેશે તો આ છીપલાઁઓમાથી ઘણા મોતી પાકવાની સઁભાવનાઓ રહેલ છે. સમાન છં દો વિશે થોડી માહિતી આપવી હતી પરઁતુ ‘દાસ્તાને પારીના’ વહી આવી.
બક રહા હુઁ મેઁ જુનુમેઁ ન જાને કયા કયા કુછ ન સમજે ખુદા કરે કોઇ
અથવા
બક ગયા મે જુનુઁ મેઁ ન જાને કયા કયા કુછ તો સમજે ખુદા કરે કોઈ.
ગુજરાતી,અરબીછં દની જાણકારી માટે માટે નીચેનાUrlપર કલીક કરો.

http://jkishorvyas.wordpress.com/2007/01/27/net-pingal-2/

http://bazmewafa.blogspot.com/2007/03/blog-post_04.html

ગુજરાતીમાઁ બ્લોગ પર કેવી રીતે લખવુઁ તે માટે જૂઓ:

http://layastaro.com/

દર્પણ:
દિલ્હીમાઁ આવેલી ચિતલી કબર ના વિસ્તારમાઁથી એક ફકીર જયારે પસાર થતો ત્યારે એક મિસરોગુન ગુનાવતો. “ઈસ લિયે દિલે બેતાબ કો તડપનેકી તમન્ના કમ હૈ”આખો શેર પુરો નહીઁ કરતો.ત્યાઁ ઉભેલા યુવાનોનુઁ ટોળુઁ એને પુછતુઁ કે’કીસ લિયે, કિસ લિયે? ‘ પણ એ ખામોશ રહેતો.નિરૂત્તર ચાલ્યો જતો.એક દિવસે યુવાનોએ એને ઘેરી લીધો. અને છોડ્યો નહીઁ. આજ બતાના પડેગા .કિસ લિયે? કિસલિયે?ફકીરે કઁટાળીને શેર પુરો કર્યો.
ઈસ લિયે દિલે બેતાબકો તડપનેકી તમન્ના કમ હૈ
વુસઅતે દિલ હૈ બહુત વુસઅતે સહરા કમ હૈ”
_મોહમ્મદઅલી ‘વફા’(4માર્ચ2007) વુસઅત = પહોળાઈ(ઉઁડાણના સઁદર્ભ માઁ)

અછાંદસ

દ્વાર પર-મુહમ્મદઅલી ”વફા”

 

દીપ સ્મરણો ના બળેછે દ્વાર પર
આરઝૂ ઝૂરી મરેછે દ્વાર પર.

કોઇની દસ્તક પડેછે દ્વાર પર
આંખડી ત્યાઁ સરવરેછે દ્વાર પર.

ઈંતેજારી ના લટકતા કંટકે
જિઁદગી ડુસકાઁ ભરેછે દ્વાર પર.

આસકળ અસ્તિત્વ ધીમે ઓગળી
ધડકનો થઇને ફરેછે દ્વાર પર.

આંખ હુઁ મીંચી દઉઁ છુઁ તે છતાઁ
હૈયુઁ તો બળતુ રહેછે દ્વાર પર.

આંખમા થીજયા પ્રતીક્ષા ના કણો
આગમનથી ઓગળેછે દ્વાર પર.

લાગણીના ભારથી કચડાયેલી
ઊર્મિઓ છલકી રહે છે દ્વાર પર.

હા’વફા’ નિશ્ચે થયુંછે આગમન
આજ હૈયુઁ થર થરેછે દ્વાર પર.

_”(20 નવે.1967)

લગાગા,લગાગા,લગાગા,લગાગા ગઝલને મળેલા બળાપા બળાપા.

ગઝલને મળ્યાછે-મુહમ્મદઅલી વફા

 

રદીફો અને કાફિયાની આ બંદિશ,
છતાં રૂપ એનું સરાપા સરાપા.

વરસ સેંક્ડોથી લખાતી રહી છે,
છતાં રંગ એના સુહાના સુહાના.

કોઇ નવ દુલ્હનની હઠેળી એ જાણે,
મળી રંગ રમઝટ હિનાના હિનાના.

ઢળી ગુર્જરી અંગ એની અદાઓ.
અરબ ફારસીની ઝનાના ઝનાના.

ગઝલ ને રૂબાઈ નઝમને મુસદદસ,
અને મસ્નવીના ખઝાના ખઝાના.

અરબ ફારસી ઉર્દૂની સોગાત લૈને
થયા શાંત પગરવ મઝાના મઝાના.

વફા આ ગઝલ છે દિલોનીજ  ભાષા
રસિક સાંભળીને દિવાના દિવાના.

  

ફેબ્રુ.2006
છઁદ: લગાગા,લગાગા,લગાગા,લગાગા,
(ફઊલુન ,ફઊલુન, (ફઊલુન ,ફઊલુન,)
મુતકારિબ(ભુજંગી) છન્દ.(12 અક્ષરી)

ખોટી થઇ ફરિયાદ કે વરસાદ ભીઁજવે ઉભાઁ હૈયા ફાટ કે વરસાદ ભીઁજવે

 

વરસાદ ભીઁજવે-મુહમ્મદઅલી વફા

આમ સુકાવાની ઉતાવળ તને કયાઁ થઇ
સૂરજ ને દો ન સાદ કે વરસાદ ભીઁજવે

અવસર સદા કયાઁ સાપડે કે ભીઁજતા રહે
ગમતી મળી છે માત કે વરસાદ ભીઁજવે

હૈયાઁ તો મૃદુ રહ્યાઁ ને તન આ ટાઢુ બોડ
ગરમાવો પ્રેમ વાટ કે વરસાદ ભીઁજવે

ચઁપાઈ બે ખગ ગયા કે એક છે જાણે
દિલનો ઉતારો થાક કે વરસાદ ભીઁજવે

પાલવને તે લાજના વળગી પડયાઁ ‘વફા,
માઝમ છે કાળી રાત કે વરસાદ ભીઁજવે

 

 

કાગળ લખું_મોહમ્મદઅલી”વફા”

શબ્દનો વ્યપાર આ ફેલાય તો કાગળ લખું.
મૌનની દીવાલ આ ચીરાય તો કાગળ લખું.

લાગણીના મોગરા મ્હેકાય તો કાગળ લખું.
પાન સબંધોના કંઇ લીલાય તો કાગળ લખું.

આ ખડક ફેલાયલો, વરસો થયાં તૂટ્યો નથી ,
વજ્રએ થોડો જરા મીણાય તો કાગળ લખું.

શબ્દની ઈમારતો થઇ ગઇ સંકીર્ણ સહુ,
અર્થની ભંગિમા બધી અંગડાય તો કાગળ લખું.

એમનીઅ આબેકરારી એકાંત મા અશ્રુ વહે.
ભીનપ તમારા નયન મા અંજાય તો કાગળ લખું.

એ છબી. એની સદા રહ્યો સજાૢવવા માં મસ્ત,
આયનો મનનો જરા તરડાય તો કાગળ લખું.

વાઇ ગયાં વર્ષો તણાં  વહાણા છતાં  કંઇ ના ખબર
સરનામું  પરલોક નું  શોધાય તો કાગળ લખું

ટેરવાં વિવશ બન્યા એકજ બયાં લખવા “વફા”
એમનો મોહક ઈશારો થાય તો કાગળ લખું.
છંદ
ગાલગા,ગાગાલગા, ગાગાલગા, ગાગાલગા

(ફાઇલુન ,મુસતફઇલુન , ,મુસતફઇલુન , ,મુસતફઇલુન ,)

4જુલાઈ 2005

 

દીવાલો 

અમારા રાહમા કાંટા બની ભોંકાય દીવાલો.
ઉભય મતભેદની આખરબની અંતરાય દીવાલો.

પડી ગઇ સ્નેહ ધારાની ઘણીયે ખોટ પાયામા,
ખરે તેથીજ કઁઇ હૈયા તણી તરડાય દીવાલો.

નિરવતા શૂન્ય ભરખે જ્યારે ઘર તણો કલરવ,
મને એ મૌનનુ મૂખ ચીરતી સંભળાય દીવાલો.

કદી શબનમ બની વરસી અમારી દિલ કળી ઉપર,
તમારે સ્નેહ ઝરણે ગમ તણી ધોવાય દીવાલો.

રહે સાન્નિધ્યામા હરદમ છતાઁ કોમળતા નહીઁ પ્રગટી,
મને આ પૂષ્પ કંટક વચ્ચે પણ દેખાય દીવાલો.

તમારી યાદ શુઁ આવી તિખારાઓ ભરી લાવી,
નયનમા યાદની ભીને બની પડઘાય દીવાલો.

અને એ ક્રુરતા માનવ તણી જ્યારે નિહારે છે,
“વફા” ત્યારે ઘણી વેળા બહુઁ શરમાય દીવાલો.

મોહઁમાદ અલી ભૈડુ”વફા”

છઁદ:લગાગાગા, લગાગાગા, લગાગાગા, લગાગાગા
(મફાઈલુન, મફાઈલુન, મફાઈલુન, મફાઈલુન,)
હઝજ છઁદ(16 અક્ષ્રરી)

વાતો લખીહશે. – મુહમ્મદઅલી વફા”

ખરેલા પાંદડાપર કેટલી વાતો લખી હશે.
હવાની આંગળી શું સાવ કઈઁ છાની રહી હશે.

બધા આ ઓસબિઁદુઓ નકામા થૈ વહી જતે,
એ મોતી ઝીલવા કાજે ફુલે છાતી ધરી હશે.

જરા શીરા અને ધમની તણા ધબકાર ને પુછો;
તમે જે વાવણી એ આગની હૈયે કરી હશે.

ક્ચકડામા મઢું લાવી છબીતારી હવે કયાંથી;
કદી જે પાંપણોની પોયણીમા જઇ ઢળી હશે.

હતોતુ સાવ હૈયાના સમીપે સ્વાસના સરખો;
છતાં દીવાનગી મારી “વફા”ક્યાંકયાં ભમી હશે.

મોહંમદઅલી ભૈડુ”વફા”

લગાગાગા,લગાગાગા, લગાગાગા,લગાગાગા
(મફાઈલુન, મફાઈલુન, મફાઈલુન, મફાઈલુન)
હઝજ છંદ (16 અક્ષરી)

વર્ષા-મુહમ્મદઅલી વફા

આવી વર્ષા
ભારી વર્ષા.

ચૌ તરફથી
ગાજી વર્ષા.

નગર ઉજાડે
ટાઢી વર્ષા.

ભીઁજવે હૈયુ;
ભીની વર્ષા.

વાદળ નાચે;
કાળી વર્ષા.

મોર ટહુકે
ચહેકી વર્ષા.

ધરતી રેલે;
માઠી વર્ષા.

ફૂલો ખીલ્યાઁ;
મ્હેકી વર્ષા.

આંખો વરસે;
મોતી વર્ષા.

વાદળ આઁબો;
ડાળી વર્ષા.

હૈયા ઉઁઘે
ન્યારી વર્ષા.

“બઝમે વફા”ના ગુજરાતી બ્લોગ ના તરહી કલમી મુશાયેરા માટે ગુજરાતી કવિ જગતને હાર્દિક આમંત્રણ.

શેર
કોઇના આગમનની જયારથી ઘડીઓ ગણાતી થૈ
ઉઘાડી આંખથી એમજ બધી રાતો કપાતી થૈ.

રદીફ:થૈ
કાફિયા:કપાતી,ગણાતી,રખાતી,લખાતી,મનાતી,ભુલાતી,ગવાતી વિ.
છઁદ: લગાગાગા, લગાગાગા, લગાગાગા,લગાગાગા
(મફાઈલુન , મફાઈલુન , મફાઈલુન , મફાઈલુન ,)
(હજઝછઁદ-16 અક્ષરી)
શેરની પંકતી મર્હુમ જ.મસ્ત હબીબ સારોદી સાહેબની છે.

નીચેજણાવેલ ઇ-મેલ પર રચના સત્વરે મોક્લી આપશો.
Mhammedali Bhaidu”:wafa”

e-mail: abhaidu@yahoo.com

માનવીનો માનવીથી ઊઠી ગયો વિસ્વાસ, ને હ્રદયની લાગણીઓ થઈ ગઇ બધી બર્બાદ.

ઊઠી ગયો વિસ્વાસ ___મુહમ્મદઅલી વફા

એક આદમ ને હવાઁના બાળો મળી ભેગા ,
કેમ આ કરતા રહેછે ખૂનો ખરાબા આજ.

રકતનો શુઁ ધર્મ, રાતુઁ એ નીકળે જખ્મથઇ,
બોઁબ ફેઁકો કે ચલાવો ગોળીઓ નો વરસાદ

આબધી લાશો ચુઠાયેલ ને રકત ની હોળી,
માનવીની લાશનો કોઈ પહેરવોછે તાજ.

રહમની માઁગી રહ્યા છે ભીખ અલ્લાહ થી,
આવ ઊથાવીએઁ ‘વફા,સાથે બધાએ હાથ.

17જુલાઈ 2006

લુવારા ,તલુકા:મોટામિયાઁ માઁગરોલ જિ:સુરત ભારત. સઁકલન:બાબુભાઈ પાંચભાયા

મેરા ગાંવ મેરા દેશ

વતન

રૂપાળા મુખના તારા અમે દર્શન કરી લઈશુઁ.
હ્ર્દય વેરાન આ પાછુઁ અમે ઉપવન કરી લઈશુઁ.

વતન તો શુઁ વતનની ખાક પણ પ્યારી અમોને છે.
લગાવે મસ્તકે એને ડીલે અર્ચન કરી લઈશુઁ.

_ચીમનલાલ વ્યાસ

 

વતન(તઝ્મીન)_મુહમ્મદઅલી ભૈડુ’વફા’લુવારવી.

પથ્થરપણ પીગળાવીને અમે દર્પર્ણ કરી લઈશુઁ.
વતનની યાદનુઁ હૈયા મહીઁ આંગન કરી લઈશુઁ.

વહી જાશે કદી યાદો મહીઁ થોડા ગરમ આંસુ,
વતન ના બાગમા સીંચીને પાવન કરી કરી લઈશુઁ.

વતન તો શુઁ વતનની યાદ પણ પ્યારી અમોને છે,
કરીશુઁ યાદ જયારે પણ હ્રદય બળતણ કરી લઈશુઁ.

અમારા સ્વપનમા કોતરાશે એ લીલી ધરતી,
નદીતે કીમની રેતી વડે દામન ભરી લઈશુઁ

કદી પહોંચી જશુઁ એના સીમાડે ફૂલડાઁ લઈને,
’વફા’મારા લુવારાને ફરી ઉપવન કરી કરી લઈશુઁ.

_છન્દ: લગાગાગા,લગાગાગા,લગાગાગા,લગાગાગા
કીમ નદી ની ઉત્ત્રર , પશ્ચિમ મા આવેલુઁ અમારુઁ ખોબા જેવડા ગામની થોડી ઝલક ભાઇ બાબુ પાંચભાયા કેમેરાની આંખે કચકડા પર કંડારી લાવ્યા છે..એકન જર ઈધર ભી__

નકર -મુહમ્મદઅલી વફા

 

પ્રેમના ખોટાજ દેખાડા ન કર
શક્યતાઓ છોલીને વર્તાળા ન કર.

 

જીંદગીના પાંદડાનો રંગ જો,
ભાગ્યની રેખાજ પસવારા ન કર.

 

જાળમા આવે કદીના માછલી
આ નકામા વારિમા કુંડાળા ન કર.

 

ભૂલવાનુઁ સુખ કદીતો લુંટને
દુઃખ દર્દના આમ સરવાળા ન કર.

 

એ’ જુદી ભાષા નથી મુશાયરાની
છાલ ગઝલની છોલવા ચાળા ન કર.

 

કઈ રીતે એના ઉપર ચડશે”વફા”
મ્રુગજળ ની આરઝુના મીનારા ન કર.

 

૨૩ફેબ્રુઅ.૨૦૦૬
ગાલગાગા,ગાલગાગા,ગાલગા

ડૂબી ગયાઁ છે કયારના એની ખબર નથી. ભૂલી ગયાઁ છે કયારના એની ખબર નથી. .

ખબર નથી_મુહમ્મદઅલી વફા

વરસો થયા રીઝાવવાની છે રસમ ચાલુ;
રૂથી ગયાઁ છે કયારના એની ખબર નથી.

વસ્તી રણો ને જઁગલોનો ભેદ ના રહ્યો;
ભટકી ગયાઁ છે કયારના એની ખબર નથી.

પાછા હવે એ ફાઁસ દિલમાથી કાઢે કોણ
ખૂઁપી ગયાછે કયારના એની ખબર નથી.

ઢાઁચોજછે દિલની હથેળીમા હવે એતો;
પીગળી ગયા છે કયારના એની ખબર નથી.

શોધી રહ્યાઁ છે શુઁ હવે એ યાદ પણ કયાઁ;
ભૂલી ગાયાઁ છે કયારના એની ખબર નથી.

સણકે”વફા”દિલમા જરા બળતા દરદ નો ભાર,
સળગી ગયા છે કયારના એની ખબર નથી.

ગાગાલગા,ગાગાલગા,ગાગાલગા.લગા
(મુસતફઇલુન, મુસતફઇલુન, મુસતફઇલુન, ફઅલ )

મુકતક

ખટકી રહી છે દિલમાઁ જે તે વાત લઈનેહુઁ મળુઁ,
આજીઁદગી ની આખરી સોગાત લઈનેહુઁ મળુઁ.

કોળો રહ્યો આ આપણો હૈયા તણો પાલવ.’વફા’
બાકી રહ્યો છે આંખમા વરસાદ લઈનેહુઁ મળુઁ.

27નવે.2006

ગુનો તો આપણો પણ આ ઘણો સંગીન છે સાકી. જરા દ્રષ્ટિ તોકર રાત પણ રંગીન છે સાકી.

સંગીન છે સાકી -મુહમ્મદઅલી વફા

સુરાલયના બધા દ્વારો ને જરા તુ બન્ધ નહીઁ કરતો,
તરસ્યાની બધી તરસો ઘણી સાકીન છે સાકી.

નજર હો કે ભર્યો સાગર અહીઁ બન્ને બરાબરછે,
ભલેને શેખજી કહેતા હો કે બેદીન છે સાકી.

અહીઁ પીવાનુ કારણકયાઁ?અમે તોબા કરી પીશુઁ,
‘વફા’ નુ આમ તો બહુ ચોખ્ખુઁ બાતીન છે સાકી.

28નવે.2006
For more sakinama pl.click.

http://bazmewafa.blogspot.com/

ગઝલ_મોહમ્મદઅલી વફા

વ્યાકુળ કંઠે તીવ્ર થઇ શેકાય છે તૃષા,
કઁઇ ઘૂઁટડા એ વેદના પીજાયછે તૃષા

ત્રુષિત હ્રદયની આંખમાઁ છઁટ્કાયછે તૃષા.
રણમાઁ જતાઁ એ ઝાંઝવે ઉભરાયછે તૃષા.

એહો હરણનાઁ કઁઠમાઁ ,ચાતક તણી આંખે,
અંગાર થઇને બેઉ માઁ વેરાયછે તૃષા

પ્રતીક્ષા તણી નાજુક કળીઓ ની બખોલમાઁ,
મોતી મહેકના શોધતી પડઘાયછે તૃષા

આ વિરહ રાતે , મુજ ખૂનના કાંઠે વહી જઇને,
હૈયા તણા આ જામમા ઘૂઁટાયછે તૃષા.

વરસો સતત મેહુલથઇ મારા’વફા’ દ્વારે,
બેચાર બુઁદ માઁ કયાઁ ‘વફા’ છીપાયછે તૃષા
*,
(1967)

ગુનેગાર જેવું—મુહમ્મદઅલી વફા

હવે ચાલતું બસ આ વ્યપાર જેવું
કરે કોણ અહીંયા હવે પ્યાર જેવું

ન સાકી હવે એ ન વેડફતાં એને
નકો મયકદે છે તલબગાર જેવું

મહેકી ઉઠ્યોછે હવે બાગ દિલનો
કદમ કોઇ ભરતું શરમસાર જેવું

સતત આંખ ચોંટી ગઈ આસમાને
કણસ્યા કરે કોઇ લાચાર જેવું

નજરથી થતી’તી જિગરની યે હોળી
નયન માં હવે કયાં કંઈ ધાર જેવું ?

‘વફા”તલબ માફી તણી લઇ હું આવ્યો
હસું છું જુઓ ને ગુનેગાર જેવું

‘વફા’આ ગરીબુલ વતન માં રઝળતે !
હતે કંઇ અમારું યે ઘરબાર જેવું

(2માર્ચ2007)

 

દીપ સ્મરણો ના બળેછે દ્વાર પર. આરઝૂ ઝૂરી મરેછે દ્વાર પર.

દ્વાર પર- મુહમ્મદઅલી વફા

કોઇની દસ્તક પડેછે દ્વાર પર.
આંખડી ત્યાઁ સરવરેછે દ્વાર પર.

ઈંતેજારી ના લટકતા કંટકે,
જિઁદગી ડુસકાઁ ભરેછે દ્વાર પર.

આસકળ અસ્તિત્વ ધીમે ઓગળી,
ધડકનો થઇને ફરેછે દ્વાર પર.

આંખ હુઁ મીંચી દઉઁ છુઁ તે છતાઁ,
હૈયુઁ તો બળતુ રહેછે દ્વાર પર.

આંખમા થીજયા પ્રતીક્ષા ના કણો,
આગમનથી ઓગળેછે દ્વાર પર.

લાગણીના ભારથી કચડાયેલી,
ઊર્મિઓ છલકી રહે છે દ્વાર પર.

હા”વફા” નિશ્ચે થયુંછે આગમન,
આજ હૈયુઁ થર થરેછે દ્વાર પર.

ગુજરાત મિત્ર 20નવે.1967
ગાલગાગા,ગાલગાગા,ગાલગા
(ફાઇલાતુન, ફાઇલાતુન,ફાઇલુન્)

રમલ છઁદ (11 અક્ષરી)

खुद कलामीकी गझल**आदिल मनसुरी. गुजराती तर्जुमे के साथ

 

घूरता कया है कमीने कुत्ते
सुंघता कया है कमीने कुत्ते.

चांदनी ओढ् सो गई बस्ती
जागता कया है कमीने कुत्ते.

शबकी खामोशी सुन सके सुन
भुंकता कया है कमीने कुत्ते.

ये तो तेरी ही अपनी हड्डी है
चातटा कया है कमीने कुत्ते.

गेर अक़स आईने में कहां
नौचता कया है कमीने कुत्ते.

तेरे सायेका तुझ पे पांव पडा
काटता कया है कमीने कुत्ते.

तेरी मंझील हनोझ कोसों दूर
हांपता कया है कमीने कुत्ते.

सामना कर तमाम दुनिया का
भाकता कया है कमीने कुत्ते.

सोचने का कोइ इलाज नहीं
सोचता कया है कमीने कुत्ते.

देख सारी खुदाई जाग उठी
उंघता कया है कमीने कुत्ते.

                                     _आदिल मनसूरी( हष्र की सुबहे दर्खशां हो)

અનુવાદ:

સ્વયંય વકતવ્યની ગઝલ _આદિલ મનસુરી

ઘૂરી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.
સુંઘી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

.આચાંદની ઓઢીને સુતું છે નગર
જાગી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

આ મૌન રાત્રિનું સાંભરીતો લે
ભુંકી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

આ હાડકું તો તારું સ્વયંયનું છે
ચાટી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

અન્યનું પ્રતિબિંબ આરસીમાં કયાં?
ફાડી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

તારીજ છાયાનો પગ પડ્યો તુજ પર
કરડી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

તારી રહી મંઝિલ દૂર કોસો હજી
હાંફી રહ્યોછે શું હે કમીના શ્વાન.

સામનો કર હવે આખાયે વિશ્વનો
ભાગી રહ્યોછે શું હે કમીના શ્વાન.

વિચારવાનો હવે કોઇ ઉપાય ના
વિચારી રહ્યોછે શું હે કમીના શ્વાન.

જાગી ઉઠ્યુંજો આખું જગત હવે
ઉંઘી રહ્યો છે શું હે કમીના શ્વાન.

_                         આદિલ મન્સૂરી(હશ્રકી સુબહે દરખશાં હો***ઉર્દુ કાવ્ય સંગ્રહમાંથી સાભાર)(અનુવાદ:’વફા’)

 au-connect

साथ मगरका निभाना भी जानताहुं आग पानी में लगाना भी जानता हुं

फूलकी पत्तीसे कट सकता है हीरे का जिगर

मर्दे नादांके लिये कलामो नर्मो नाझुक बे असर.

  

(भर्तु हरी, अल्लामां डॉ.मोहमद ईकबाल की

 जबांसे)

जानता हुं_मोहंमदअली’वफा’

दरदे दिल से परखना भी, जानता हुं
मिर्च जखम पे छिडकना भी जानता हुं.

पाया एसा जर्फ कि बरदाश्त करुं सब
पत्तीसे गुल की कतरना भी जानता हुं.

 फरेबे नजर सुंघ लेता हुं कभी कभी
हसते लबको रुलाना भी जानता हुं.

खंजर को देख कर भी आस्तीनो में
देकर ये जां हसाना भी जानता हुं.

दीवारये नहीं तूटती फूल मलनेसे
पथ्थर को में गिराना भी जानता हुं.

रक्खे तुझे न धोके मे लबे खमोशी
लफ्जी शीशा बहाना भी जानता हुं.

जल घोंसले हमारे जाये बहार मे
सब्रसे उस्को निभाना भी जानता हुं.

खूने ईंसा नहीं जाता येअब देखा
आग से में नहाना भी जानता हुं.

खोलो हमारे लिये गमके मय खाने
जामे खुशी पिलाना भी जानता हुं.

लावा टपके’वफा’ आंखो के विरां मे
मुरव्वतसे बुझाना भी जानता हुं.

 

 (15एप्रील007)

चलताहुं जीस तरह में चलने दे मेरे दोस्त जलताहुं तेरी यादमें जलने दे मेरे दोस्त.

जलने दे मेरे दोस्त_मुहम्मददअली’वफा’

वल्लाह पुछ्ना नही मंझिलका भी पता
मेरे कदमको युंही मचलने दे मेरे दोस्त.

तुलुअ तो होता हुं में मगर मेरी अदासे
तारिक्यां छानेको है ढलने दे मेरे दोस्त.

खुश्क न हो जाये ये तेरे ईश्क की तरह
ये आंखके दरियेको तो बहने दे मेरे दोस्त.

ईसरार से रुकता नहीं खुशियोंका काफला
गमके बादलोंको भी गिरने दे मेरे दोस्त.

शिकवा नहीं ईस लिये बदगुमां है तु
चुपकेसे ये आहें जरा भरने दे मेरे दोस्त.

जीनेके बहाने तो सभी रुस्वा ही हो गये
ईज्जत भरी कोइ मोतसे मरने दे मेरे दोस्त.

 

સંધ્યા પળે આ હાથ થી છટકી ગયો સુરજ. એ રાતની છાતીમહીં ચિપકી ગયો સુરજ.

ભટકી ગયો સૂરજ _મુહમ્મદઅલી વફા

તાજી ગુઠેલી કેશમાં વેણી બળાપો કરે
મેંદી ભરેલા હાથને બટકી ગયો સુરજ.

ઉત્તરતણાં શ્રુગને હિમાળા ઝરણા મહી
કોક દિ આવી ને ધમકી ગયો સુરજ.

કેમ આજે દિવસે અંધાર છે ભાસી રહ્યો,
ક્યાંક તારા રૂપનો ભટકી ગયો સુરજ.

રૂપે મઢેલી રાત્રિ પહેલું મિલન બે કાળજે
ને પ્રાત:ના આકાશમાં ખટકી ગયો સુરજ.

ટાઢો ‘વફા’કરવો રહ્યો ,દાટી બરફ ના મહીં
થઇ આંખમાં રાતો પીળો સરકી ગયો સુરજ

(10જુન2007)

कोइ शिकवह कोइ तनकीदो फरियाद नहीं. कोइ भी झुलम अब तो तेरा कूछ याद नहीं.

फरियाद नहीं._मोहंदअली’वफा’

सो गये हम तो बिसाते गुल समझ कर ही उसे
खारका था वो बिछौना …गर .. एतेमाद नहीं .

ये तगाफुलका अजीबो गरीबहै अंदाझ यहां
दूरसे हसते रहे बस कोइ एहसास नहीं.

बखश दी हमने यहां अपनाईयत हर जर्रेको
कौन बना सांप कभी आसतीं का याद नहीं.

दिल हमारे की जमीं दस्ते गुलके ही रही
लाख गरदिश में रहा ये दौर बरबाद नहीं.

में’वफा’ किस किस गली से ना चलुं तुही बता
काफले लूंटे नहीं तो फिर अजूबात नही.

સળગતા રહેછે નયન નાં નિસાસા. ગગન ચીરતા આ ચમન ના નિસાસા.

નિસાસા __ મુહમ્મદઅલી વફા

રણે ઝાંઝવા ને હરણ નાં ગળામાં,
ભટકતા રહેછે જિવનના નિસાસા.

વસંતોની માતમ કરેછે ખિંઝાઓ,
ફરે કંટકો પર સુમન નાં નિસાસા.

હ્રદયની કબરમાં નિરાશા દફન છે,
રહેછે ધબકતા કફન નાં નિસાસા

ગગનની હથેળી ધરે સાત રંગો ,
બધા રંગમાં છે ગગનના નિસાસા

વફા રાત વાવી આ કોણે ખબર છે ?
સૂરજનાં ગળાનાં કવનનાં નિસાસા.

શબનમ(માસિક)_સુરત 1968

અંધારનો દરિયો_મુહમ્મદઅલી વફા

 

ફેંદ્યા કરે આખું જગત વ્યહવારનો દરિયો.
તર્યા કરે લઈ ને દરદ અંગારનો દરિયો.

મોતી ભરી મરજીવો કો ત્યારે કદી નીકળે,
પી જાયજો તે વિષ તણો સંસારનો દરિયો.

આખા જગતની રુદ્રતા ખુદમાં સમાવી લે,
તેથી સતત દેખાય છે ભેંકારનો દરિયો.

સરિતા બની મીઠાં બધાં જળ ઠાલવી દીધાં
જનમો જનમ રહ્યો છતાં તું ખારનો દરિયો.

વરસી અમે જ્યારે પડયાં ટીપાં તણાં વેશે
ત્યારે જુઓ બન્યો અહીં આ પ્યારનો દરિયો.

સૂરજ ઉઠાવી લઇ જશે સંધ્યા તણો અશ્વાર
રહેશે કણસતો આ ‘વફા’ અંધારનો દરિયો.

ઈમાનનાં પૂષ્પો થકી જીવંત શબાબ પી. તૌહીદનો લે જામ ને બેહદ શરાબપી

         

બેનકાબ પી_ મુહમ્મદઅલી વફા   

સાકી અમે છીએં પછી પરદો અમારો શો
પી મન મુકીને તું અને થઈ બેનકાબ પી.

સાગર થકી બે ચાર ટીપાં ની વિસાત શી
પીલે ભરી ને જામ ને બસ બે હિસાબ પી.

આ ક્ષોભ છે શાને હવે દાવત મધુર જયાં
છોડી તમામ ભયને પ્રિયે લાજવાબ પી.

મોસમ સુહાની છે અને મસ્તી વસંતની
ટપકે ન હોઠો થી જરા સંભાળી ગુલાબ પી.

પીલે મધુરો રસ ભરીને જામ હૈયાં તણા
છે હાથ તારામાં હકીકત નો ખવાબ પી.

જોને ભરી દીધી અમે દિલથી વફા સુરા
ભરને હવે તું આંખમાં દિલનો જવાબ પી.

(“ઈસ્માઈલી”_2જીફેબ્રુઆરી૧૯૬૮)

   

 

નીચે ધરા માથા ઉપર અધ્ધર ઉભું આકાશ છે. રસ્તા ઉપર ઘર માંડવાની આ શહરમાં આશ છે.

ભીનાશ છે_મોહમ્મદઅલી વફા  

 

આવી હવે લૂંટી જવાનું કોણ અમને છે અહીં,
છે હાથમાં રોટી સૂકી ને વાડકામાં છાશ છે.

હા એ હતો માણસ કદી ફૂગી ગયેલા ગામનો.
ભૂખે મઢેલા માર્ગ પર એની સડેલી લાશ છે.

વહેતા સમયના કાફલા પર ડાઘ લોહીના હતા
કોને હવે જોવા કદી એ વેદના નવરાશ છે.

ખુલ્લી નહીં તો થઇ જતે સૂરજ તણી અવહેલના,
આ રાતની દીવાલની થોડી ઘણી આડાશ છે.

ખીણો બધી દિલના દરદ ની સ્નેહથી છલકી જતે,
આ લાગણીનાં આયનામાં થોડી હજી કાળાશ છે.

ડૂબી વફા એ જાય કે તર્યા કરે પાણી ઉપર,
તકદીરમાં પાષાણની તો એક બસ ભીનાશ છે.

 

 

 આંખો ઉપર લખ્યું—મુહમ્મદઅલી વફા

પલકો ઉપર લખ્યું અને પાંખો ઉપર લખ્યું.
સંદેશ જયાં છાનો હતો આંખો ઉપર લખ્યું.

કાગળ અને દીવાલ પર લખવું હતું મારે,
છોડી અમે સૂરજ કિરણ , રાતો ઉપર લખ્યું.

સૌંદર્ય તણા પેગામને ફેલાવવા માટે,
ટપકું તલો નું છીનવી, ગાલો ઉપર લખ્યું.

થોડો સમય રંગ રૂપની છોળો ઉડી જાશે,
ભરખી જશે આ પાનખર,બાગો ઉપર લખ્યું.

તૂટી જવાની તું ય છે પીને લહૂનો મય,
એવું કવન તલવારની ધારો ઉપર લખ્યું.

ખુલ્લા રહીને તુજ સફર થાશે અહીં તારી,
છોડી હવે તું દે મમત હાથો ઉપર લખ્યું.

સચવાઇ અહીં જો તું રહે તો ઠીક છે વફા,
આખું ચમન ભડથું થશે, તારો ઉપર લખ્યું.

 

શબ્દો-મુહમ્મદ અલી’વફા’

  

કેટલા છે આ બધા  ચર્ચાયલા શબ્દો

મૌનની આંખો મહીં ખડકાયલા શબ્દો

 

તૂટવાના તારલાની ડાળકીથી એ

ક્ષીણ ,પોલા, હોઠથી છોલાયલા શબ્દો.

 

વારતાના ચોસલે ઊભા અદબથી  એ

બાળપોઠી  માં સડે  રઘવાયલા શબ્દો

  

હોય ગાલિબ ની ગઝલ  દોહા કબીર તણા

આવશે ભાવો મહીં ખોવાયલા શબ્દો..

 

વાગશે પાષાણ સમ ઘાવો કરી ઊંડા

દુશ્મનીની ગોફણે ફેંકાયલા શબ્દો

 

સાચવી લીધા અમે ગઝલો તણે ઝરણે

ધોધ થઇ સાગર મહીં   ધર્બાયલા શબ્દો   

 

ગોદમાં શાયર તણી   બેસે નિરાંત લઇ

ભર બજારે  આ ‘વફા’ નંદવાયલા શબ્દો

13જુલાઈ2008

 

 

  

ગૌરવ બચાવો  હવે..—મુહમ્મદઅલી વફા 

 

 

નફરત તણું વિષ ક્યાં તમે વાવો હવે

ગંગા બને તો પ્રેમની   લાવો હવે.

 

આ ખૂનની  હોળી હવે રોકો ભલા

ઇન્સાનિયતનું ગૌરવ બચાવો  હવે..

 

 

માનવ થશે.

 

 

 

સિંહ પણ થાશે ઘણા ,ને કોઇ તો રાવણ થશે

જો બધા  હેવાન હો, તો કોણ અહિ માણસ થશે ?

 

રાત નો અંધકાર જો વીંટી બધા ચાલે  અહીં

કોણ દીપક  અહિ બને ,ને કોણ અહિ ફાનસ થશે?

 

 

 

કેમ રગડોળો  તમે  માનવ તણા ઉદ્યાનને

જો બધા દાનવ થશે,   તો કોણ માનવ  થશે?

 

 

શોખ રણ વગડા થવાનો હોય કો’ને ભલે

કોઇ તો દરિયો થશે, ને કોક તો સાગર થશે.

 

ને વફા તું પણ હવે ડૂબતો ના વાદમાં

તું થશે જો વિષ અહિ તો, કોણ આ મારણ થશે?. 

બોલ—મુહમ્મદઅલી વફા બોલ! ક્યારે જબાં આ ખોલશે?. બોલ ! કયારે તુ સાચું બોલશે?. બોલ! માણસની ય કીમત ખરી? બોલ! ક્યાં જઇ તુ લોહી ઢોળશે?. બોલ!કોઈ ધરમ તારો ખરો? બોલ!કોઈ કરમ તારો ખરો? બોલ! ક્યાંથી અદાવત તેં ગ્રહી? બોલ! ગુસ્સો નરમ તારો ખરો.? બોલ !કયાંથી તુ જાનો લાવશે? બોલ!કોણ આ કરમથી ફાવશે? બોલ! શું બોલશે? તુ લોકમાં? બોલ! આ આગને ક્યાં ઠારશે?. બોલ ! આંખો કદી મળશે ખરી? બોલ! કરૃણા નદી વહેશે ખરી? બોલ! નફરત તણા બીજો થકી બોલ !પ્રણય કથા ફળશે ખરી? બોલ! વિશ્વાસ ક્યાં કરવો હવે? બોલ! આ હાથ ક્યાં ધરવો હવે? બોલ!આંખો બધી તકતી ફરે, બોલ! આપ્રેમ કયાં ભરવો હવે.? બોલ! જખમો તણી યાદી ઘણી બોલ! વિશ્વાસની ખૂશ્બૂ ઘટી. બોલ! જાશે ચમનમાં કોઈ પણ? બોલ! કંટક તણી ઇજ્જત વધી બોલ! દોસ્તો પણ અગન થઇ ગયા બોલ! જો ભાઇ દુશ્મન થઇ ગયા બોલ! લાવીશ કહે કયાંથી ‘વફા’ બોલ!આ દૂર સ્વજન થઇ ગયા. (‘બોલ’શબ્દ પ્રયોગ ફૈઝ અહમદ ફૈઝની નઝમના સૌજન્યથી)

    

કોને મળું ? મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

ભીંતો ઉપર ચીતરે —મુહમ્મદઅલી વફા

 

ચર્ચાય   એ કેવાં ગયા ચોરે અને  ચોતરે.

નામો હવે  લોકો બધા ભીંતો ઉપર ચીતરે.

 

 

ને ઢોંગ પણ કરતા રહ્યા કાંચો તણી ભીત પર

એ આયનાની જાત પણ નિશ દિન તને છેતરે.

 

 

લોકો કહી વેણો કટું ચાલ્યા જશે  ઘર બધા

બેસી તમારી પાંસમાં નિજનાજ સહુ વેતરે.

  

 

સૂરજ ફરી  સાંજે જુઓ   તાળી તને દઇ ગયો

એની જરૂરત  જ્યાં પડી  છૂપી ગયો  ભેખડે.

  

 

જો હોય ના હૈયા મહીં કોઇ પણ લગન   ‘વફા’

રેતી ઉપર આ નામ ક્યાં આવી બધા કોતરે.

 

કોને કહું ?મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

થીજવા આવી  વ્યથા  કોને કહું ?

આહ આ બળતી કથા કોને કહું ?

 

તેં પતંગાની કરી ફરિયાદ પણ

ખુદ  રહી  બળતી શમાં કોને કહું ?

 

ખીલવાદેને હજી એ છે  કળી

જોરથી ચાલે હવા  કોને કહું ?

 

એ બિચારો ઈશ્કનોજ  બિમાર છે

વિણ ચિકિત્સા લે દવા કોને કહું ?

 

મેં ગઝલમાં  દર્દ મારું  રેડયું

નાદથી  ગાજી સભા  કોને કહું ?

 

આયનામાં જોઇ લે તારી છબી

એ હવે નિરખે અદા કોને કહું ?

 

હોઠથી જે હું વદું  એ છે સહજ

કાળજે બળતી સદા  કોને કહું ?

 

કાન તો લઈને ફરેછે   માણસો

સાં ભળે ના હક  જબાં કોને કહું ?

 

ગાજર પિપૂડી ‘વફા’ કયાં વાગશે?

કોણ દે હકની અજાં ,  કોને કહું ?

અર્થ સંદર્ભ:

સદા=અવાજ, હક=સત્ય, અજાં=બાંગ,પૂકાર

 

 

 

 

 

ભીંજાયને રડ્યાં- મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

મહોબ્બતમાં ઘણી વેળા અમે ભીંજાયને રડ્યાં

ઘણી એવીય તક આવી અમે વીંટળાયને રડ્યાં

 

પહાડો દર્દના પણ  પીગળે,  આંસુ તણા ટીપે

કરી યાદો વતનની   શામને  ગુંગળાયને રડ્યાં

 

કદી રડ્યાં અમે સ્વજન તણી   કબ્રો સમીપે જઇ

કદી  તો એમની   યાદો મહીં   ધર્બાયને રડ્યાં

 

અમારા ચમનથી   જ્યારે  અમે છૂટા થયા ત્યારે

ચમનના ફૂલ કાંટાને અમે   વિંટાયને રડયાં 

 

સુકી  થઇ છે  બધી જોને નદી આ લાગણીઓની

અમે રડ્યાં   સમંદર સમ   બસ ઉભરાયને રડ્યાં

 

રડીલે  ખુદપહાડો પણ     નદીઓનો પિતા છેને

અમે પાષાણની ભીનાશમાં    અઠડાયને  રડ્યાં

 

રડે છે એમતો લોકો  છતાં  ભીની નથી આંખો

’વફા’ આ શૂષ્ક આંખોથી અમે    શરમાયને રડ્યાં

 

 

 

પધારો પધારો- મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

અમારો ના આરો ન કોઈ કિનારો

હવે ક્યાં રહ્યો છે ?કોઈ પણ  સહારો

 

હવે આશા ફૂલો તણી  કયાં કરોછો?

બધેબધથી  લૂટી તમે તો  બહારો

 

ગુલોની હો  ક્યારી, રણોના ઘરોંડા

અમારું નિમંત્રણ પધારો પધારો

.

 

હ્રદયનો આ  દીપક ચમકશે સદાયે

અમોને ના સમજો ખરેલો  સિતારો

 

વફા દિલનો અગ્નિ  હવે ક્યાં બુઝાશે?

સળગતો પડ્યો એક છાનો તિખારો.

 

 

તમે રોકાઇ ના શક્યા—-મુહમદઅલી વફા

 

અમારા આંસુઓ જોવા તમે રોકાઇ ના શક્યા

અમોને અલવિદા કે’વા તમે રોકાઇ ના શક્યા

 

બધા હાથો  કરીઉંચા  રડીઉઠ્યા  દુઆઓમાં

દિલાસો પણ જરા દેવા તમે રોકાઇ ના શક્યા

 

બધા શોધે હવે તમને   તમારા શબ્દ ચિત્રોમાં

મિલનનો  રંગ પણ ભરવા તમે રોકાઇ ના શક્યા

 

તમે જર્સી  તણી માટી ભરી લીધી  વદનના પર

વતનની ધૂળને   મળવા તમે રોકાઇ ના શક્યા

 

સદાયે ખીલશે ગુર્જર ગિરામાં  કાવ્ય ના ફૂલો

ગઝલના સાગરે તરવા તમે રોકાઇ ના શક્યા

 

તમે કિત્તા બધા તોડી સિધાવી ક્યાં ગયા ‘આદિલ’

અમારૂં  જામ કોતરવા તમે રોકાઇ ના શક્યા

 

જરા તૂટી જતાં શ્વાસો તણા  આ  તાંતણા નાજુક

‘વફા’ પાછું ફરી જોવા તમે રોકાઇ ના શક્યા

 

 

 

નિરવ ખંડેરના પડઘા—-મુહમ્મદઅલીવફા

 

                    

તમારા શબ્દના કાંટા હજી વર્ષો સુધી રે‘શે

મળેલા  ઘાવ આ તાજા હજી વર્ષો સુધી રે‘શે

 

સુકાઈ ગઇ બિચારી ડાળ ચંપાનીય પતઝડમાં

દરદનાં ઝાંખળાં  લાંબા હજી વર્ષો સુધી રે‘શે

  

તમારી યાદનાં પૂષ્પો બને   સંકોળી લે જીવન

કથાના તાડ આ લાંબા હજી વર્ષો સુધી રે‘શે

 

સમયનો ભાર ઝીલીને  થયા ખાંગા બધા કિલ્લા

નિરવ  ખંડેરના પડઘા હજી વર્ષો સુધી રે‘શે

 

જડાયી પંચતારકમાં અમીરોની બધી ભૂખો

ગરીબીનાં વિકટ ફાકા હજી વર્ષો સુધી રે‘શે

                        

કદી વિષના કટોરા—- મુહમ્મદઅલી વફા

ન જાણે દ્રશ્ય કેવું એ નજરમાં હોય છે

તમામ ઉમર મુસાફર તો સફરમાં હોય છે.

 

ન જાણે કેમ મીરાં ગટગટાવી ગઇ જુઓ

નશો શાયદ બને કડવા ઝહરમાં હોય છે

 

મઝા જે એમને અફવા મહીં બસ આવતી

મઝા એ કયાં ભલા સાચી ખબરમાં હોય છે.

 

 

કહો કોણ સમજાવે ઘાયલ પંખીને હવે

ઉડે ઇચ્છા  ગગન પર પગ કબરમાં હોય છે.

 

 

મળેછે કયાં હમેશા મદ ભરેલ નશો વફા

કદી વિષના કટોરા  એ અધરમાં હોય છે.

 

છતાં પડઘા તમારી યાદનાં—મુહમ્મદઅલી વફા

વાંદરો શબ્દના વળાંક ચીતરે

 

ગુલાંટ ચીતરે—-મુહમ્મદઅલી વફા

શબ્દમાં પ્રથમ એ ગુલાંટ ચીતરે

 

ડાળખી, ઝાડ, છાપરુંય દોરતો

કાગળો ઠોકતો, ધબાક ચીતરે

 

છંદ બંદો તણી લગીર ફિકર નહિ

દિલ તણો બાદશાહ મિજાજ ચીતરે

 

હાથમાં આવતાં ફળો તણાં ઢગલા

નાચ કૂદો કરી અઝાબ ચીતરે

 

નિસરણી પણ મળી અછાંદસો તણી

ગઝલ છંદ ચગદી   મઝાર ચીતરે

 

કરતબ કરે નવા ઉજાડવા ચમન

હાથમાં કંટક લઇ ગુલાબ ચીતરે

 

શેકસપીયરના થોડા વાક્યો ‘મર્ચંટ ઓફ વેનિસ’ માંથી થોડા પરિવર્તન સાથે—-તારીકઅલી

હું એક ફલસ્તીની છું

મારી પાંસે ફલીસ્તીની આંખો નથી

મારી પાંસે ફલીસ્તીની હાથો નથી

અવ્યવો,ઇન્દ્રિયો,પરિમાણો,આવેશ,જુસ્સો

એકજ પ્રકારના આહારથી પોષાય છે

એકજ પ્રકારના હથિયારોથી  જખ્મી થાય છે

એકજ પ્રકારનાં રોગથી પિડાય છે

એકજ પ્રકારની દવાથી રૂઝાઈ છે

 

એકજ શિયાળા અને ઉનાળાથી શીતળ અને હુંફાળું થાય છે

હે યહુદીઓ! તમે અમને કતલ કરો

 ત્યરે શું રકત નથી વહેતું?

ગલીપચી કરો તો અમે નથી હસતા?

જ્યારે તમે અમને વિષ ધરો છો,ત્યારે અમે નથી મરતા?

અને જ્યારે તમે અમારા ઉપર જુલમ ના પહાડ ખડા કરીદો છો,

 તો અમારે વેર ન વાળવું?

જો અમે બીજા બધા વિષયમાં તમાર જેવાજ  હોય તો

અમે  એબધામાં તમાર જેવાજ બની જશું

આ દૃષ્ટતા તેં અમને શીખવાડી છે

અમે  અમલ કરીશું

અને તે વિષમ રહેશે

પણ અમે સિંધ્ધાંતને વળગી રહીશું

(અંગ્રેજીમાંથી અનુવાદ-વફા)

Tariq Ali (Arabic: طارق علی) (born October 21, 1943) is a British-Pakistani historian, novelist, filmmaker, political campaigner, and commentator.^[1][2] He is a member of the editorial committee of the New Left Review and Sin Permiso, and regularly contributes to The Guardian, Counterpunch, and the London Review of Books.

He is the author of “Can Pakistan Survive”, Pirates Of The Caribbean: Axis Of Hope (2006), Conversations with Edward Said (2005), Bush in Babylon (2003), and Clash of Fundamentalisms: Crusades, Jihads and Modernity (2002), “Banker for All Seasons” and the recently published “Duel”.

 

 

થોડો સાથ આપો તો—અહમદ ફરાઝ(સદગત ઉર્દૂ કવિ)

કઠણ છે રાહ ગુઝર, થોડો સાથ આપો તો.

વિકટ છે ખૂબ સફર, થોડો સાથ આપો તો.

 

 

તમામ ઉમર  મળે  કયાં? સાથ કદી દિલબરનો

મને છે એય  ખબર, થોડો સાથ આપો તો

 

 

નશામાં ચૂર છું અને તુજને ય હોશ ક્યાં?

થશે ખૂશ દિલ અગર, થોડો સાથ આપો તો

 

.

ફકત આ રાતનું  મિલન પણ છે ઘણું આનંદિત

પછી કોને  રહે  ખબર, થોડો સાથ આપો તો

 

.

હજી પણ છે જિવંત દીપક માર્ગના સહુ

હજી છે દૂર સહર, થોડો સાથ આપો તો.

 

  

તવાફ અનંત પ્રિયતમ ના ઘર તણો કરશું

ફરાઝ થોડીક ડગર, થોડો સાથ આપો તો.

 

 (ઉર્દૂમાંથી અનુવાદ)

 

 

 રાહ ગુઝર= માર્ગ

તવાફ= ફેરા ફરવા,ચક્કર લગાવવા

રણકારના વફા_મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

જોને ગયાં પાનાં ફરી ઈકરારનાં વફા.
બીજી તરફ છે પાંદડા ઇનકારનાં વફા.

પાળી તમે કરશોય શું એવા પરીંદ ને,
ના હોય જેમાં પીંછ કોઈ પ્યારના વફા.

બોદા બધા યે ખંજરો ને,તીર થઇ જ્શે,
મળ્યાં અમોને બાવડાં રણકારના વફા.

પીળી હથેળી સૂર્યની પણ કયાં સુધી બળે,
ફરશે પછી સર્પો બધા અંધકારના વફા.

તારે અહીં મોતી બની વિંધાવવુ પડશે
છે આ ફટકિયા દોસતો પળવારનાં વફા.

આંખો અહીં ભીજાવવાની કોઇ પણ નથી,
આતો બધાં છે ઝાંઝવા વ્યહવારનાં વફા.

તું પણ ‘વફા’આ વાહ થી ના ખેલતો કદી
એતો રમકડાં છે બધાં લાચારના વફા

                              પરીંદ=પક્ષી

આંખનો દરબાર સૂનો થઇ ગયો**મુહમ્મદઅલી વફા

 

પ્યારનો  વિસ્તાર સૂનો થઇ ગયો

 આંખનો દરબાર સૂનો થઇ ગયો

 

આગને કોઈ હવા દેતું નથી

દર્દનો અંગાર સૂનો થઇ  ગયો

 

 

જે મિલન અંગત હતાં તે પણ ગયાં

પ્રેમનો વ્યાપાર સૂનો થઇ ગયો

 

 

યાદ તારી જ્યારથી મેં છે ત્યજી

આ બધો સંસાર સૂનો થઇ ગયો

 

 

ને ‘વફા’ એના તરફ બસ મીટ છે

ખોખરો વ્યહવાર સૂનો થઇ ગયો

 

 

 

 

મોમિન ના એક શેર પર તઝમીન-વફા

 

સાકી     કહે   છે    એવા     શરાબીને  સો  સલામ,
    આંસુ     ભરે     છે જામમાં    જ્યારે   સુરા    નથી

                                                                _મોમિન

તઝમીન_વફા

દિલથી દઉં  એની સુરાહીને  સો સલામ.

એની નજર  ની એ પયાલીને સો સલામ.

એના હ્રદય  ગુલની ગુલાબી ને સો સલામ

   સાકી     કહે   છે    એવા     શરાબીને  સો  સલામ,
    આંસુ     ભરે     છે જામમાં    જ્યારે   સુરા    નથી.

ગઝલ

શબ્દો ડર્યા હશે—મુહમ્મદઅલી વફા

ઓળા બધા રાતો તણા ખંધું હસ્યા હશે

શ્વાનો ઘણા ઈર્ષા તણા જૂઠું ભસ્યા હશે

 

થોડા થયા ઊંચા જરા કાતર  ત્યાં તો ફરી

આ છોડવા બોંસાઇના   થોડા વધ્યા હશે

 

 

બેસો નહીં રસ્તા ઉપર  ચડશો હડફેટમાં

એ રીતના કૈં કેટલા માસૂમ મર્યા  હશે

 

 

આ લાકડી અંધકારની જાણે  સર્પો  ફરે

આ મૌનના જંગલ મહીં શબ્દો ડર્યા હશે

 

પત્થર તણી  આ ચોટને એ ના શક્યા ખમી

તેથીજતો  આ ફળ ઘણાં કાચાં ખર્યા હશે

 

 

શર્મો હયાની ભીંત વચ્ચે આવી ‘તી  વફા

હોઠો ઉપર તો સર્વનાં નામો લખ્યાં હશે

ગઝલ

 

 

ચરણ શોધે છે—મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

હવે એ રોજ યાદોના રણ શોધે છે

 

અને ભુંસાયલા એના ચરણ શોધે છે

 

 

સમયની આગ પણ જાશે શમી નિશ્ચે

 

નકામો કેમ પાણી શરણ શોધે છે.

 

 

ફરેછે લોક પાણીની પરબ સાથે

 

હવે તો ઝાંઝવાં પણ હરણ શોધે છે.

 

 

કળીને સાથ મળ્યો છે હવાઓનો

 

ગુલો ઈચ્છાતણાં આવરણ શોધે છે

 

 

સમયના જંગલે છૂપાઇને રહ્યો.

 

તને ચિંતા ‘વફા’ કે મરણ શોધે છે.

 

 

 

 

 

અનિષ્ટતાનું મહોરું- બ્રેટોલ્ત બ્રેખ્ટ(જર્મન કવિ)

 

મારી ભીંત પર એક જાપાની શિલ્પ લટકી રહ્યું છે

એક અનિષ્ટ પિશાચનું શિલ્પ

સોનાના પાણીથી મઢેલું

હું એને દયાજનક રીતે નિહાળું છું

એના કપાળની સૂજેલી નસો

એની ચાડી ખાય છે કે

અનિષ્ટ હોવું એ કેટલું કષ્ટ દાયી છે

 

 

સવારે અને રાત્રિ સમયે વાંચવાની કવિતા.

 

મારા પ્રેમે મને કહ્યું છે કે

મારી એને ઘણી જરૂરત છે

એટલા માટે હું મારી જાતની પૂરતી કાળજી લઉં છું

એની તકેદારી રાખું છું કે હું કયાં કયાં જાઉં છું

મને એની ભીતિ રહ્યા કરે છે કે

કદાચ વર્ષાનું એક ટીપું મારી જિંદગીને

ખતમ કરી ન નાંખે

(અનુવાદ:વફા)

ગઝલ:  દિશા શોધતો રહ્યો—-મુહમ્મદઅલી  વફા

 

ભૂલો પડેલો રણમાં દિશા શોધતો રહ્યો

ડૂબી જતો પાણીમાં હવા શોધતો રહ્યો

 

 

ખંડેરમાં  ખોવાઈ બધી વારતા જૂની

પાના ઉપર જૂના એ મતા શોધતો રહ્યો

 

 

આ જિંદગીના સહુ પાંદડા જીર્ણ  છે પડ્યાં

અંધાર ના પેટાળે શમા શોધતો રહ્યો

 

 

રખડે   બધી  વાર્તા  ઊપહાસો  તણા ઘરમાં

ખોવાયલી જૂની એ  કથા શોધતો રહ્યો

 

 

દરિયા મહીથી સોય પણ શોધી શકાય છે

એ બે વફાના ગામે વફા શોધતો રહ્યો

હૃદયનું પરિમાણ—નિદા ફાઝલી

  

નાસી છૂટતું પ્રભાત 

જાગ્રત રાત્રિઓ

અજાણ પ્રવાસી

દિશા વિહીન માર્ગો

          કાયાથી દૂર

          દેહના ચરણો

          પોતાની દ્ર્ષ્ટિથી

          અલગ આંખો

હ્રદય ત્રાજવું

દિમાગ વ્યપારી

મુખની અંદર

જીભ બજારી

                બિન આવશ્યક

                આવશ્યકતાઓની ગણતરી

                મનુષ્ય મનુષ્યથી

                વ્યપારીકરણ

                સર્વે દિશાએ

                યંત્રોનો ઘોંઘાટ

                અને ઘરમાં

                ધરતી હાટ બની રહી છે

 

 

 (મૂળ ઉર્દૂ પરથી અનુવાદ—વફા)

 

કોમી એકતાઅને ગંગા-જમની સંસ્કૃતિના પ્રણેતા ઉર્દૂ કવિ નઝીર બાનારસીની સ્મૃતિમાં કાશીમાં એક બેઠક

કુછ મુસલમાન હૈ જિન્હેં શક હૈ હિન્દુ તો નહીં

હિન્દુઓંકો તો યકીં હૈ મુસલમાન હૈ નઝીર

 

આ શે’રના સર્જક અને હિન્દુ મુસ્લિમ એકતાના મહાન હામી અને પ્રખર કવિ નઝીર બનારસીની એક સોમી વર્ષગાંઠ પર બનારસમાં એક મિલન ગોઠવાયું હતું.જે મિલનમાં એમના પ્રશંસકોએ કહ્યું કે , કોમી વૈમનસ્ય અને અલગતાવાદથી પીડાતા  જમાનામાં  , નઝીર બનારસીની નઝમો અને રચનાઓ આવા યુગથી છુટકારો અપાવનારી અને મલમનો કામ કરેછે. એકતા અને સુમેળનો માર્ગ સરળ બાનાવે છે.નઝીર અહમદ ઉર્ફે નઝીર બનારસી નો જન્મ બનારસની પાંડેહવેલીમાં 25નવેંમ્બર1909માં તે વખત મશહુર હકીમ નુરમોહમ્મદના ઘરમાં થયો હતો.એમનેએ વંશીય રીતે હકીમ હોવાની સાથે વંશીય બાનારસી  હોવાનું સદભાગ્ય પણ પ્રાપ્ત હતું.

 આરંભ કાળમાં નઝીર સાહેબે તબીબી વ્યવસાય અને કાવ્ય સર્જન બન્ને કામ સાથે નિભાવ્યાં.અને તે પછી .એમની શાયરી આગળ નીકળી ગઈ,અને ઔષધોપચાર પાછળ રહી ગયો..અને તે દેશના ઉચ્ચ કક્ષાના શાયર બની ગયા.

ફકતબાર- તેર વર્ષની નાની વયે એમણે પ્રથમ નઝમ રચી, ને સંભળાવેલી.તે પછી એમનું કાવ્ય ગગન ઉંચાઈઓમાં વિહરતું અને વિસ્તરતું ગયું.

નઝીર બાનરસી શાયરીને ફકત સાહિત્ય નહીં ,દેશની પણ એક મહા સેવા સમજતા હતા.આજથી પચાસ વર્ષો પહેલાં પણ નઝીર સાહેબ ગંગાની અસ્વચ્છતાથી ઘણાં દુ:ખી હતા.એમણે પોતાની વેદના આ રીતે કાવ્યમાં વ્યકત કરી.

   

ડરતાહું રૂક ન જાયે કવિતાકી બહતી ધારા

મૈલી હૈ જબસે ગંગા મૈલા હૈ  મન હમારા

 

કીસ આઈનેમેં દેખે મુંહ ચાંદ તારે

ગંગાકા સારા જલ હો જબ ગંદકીકા મારા

 

એમને દેશના નવલોહિયાઓને ગંગાને પવિત્ર અને ચોક્ખી કરવાની હાકલ કરેલી.

   નઝીર સાહેબે કોઇ પણ સંગઠન સાથે કદી ઘરોબો રાખ્યો નહીં.એમણે પોતાના સમસ્ત કલામમાં પ્યાર અને મહોબ્બતને અગ્રિમતા આપી .એમને પોતાની શાયરીમાં ખુલ્લા મનથી લખ્યું છે.

 

મેં બનારસકા નિવાસી કાશી નગરકા ફકીર

હિન્દકા શાયર હું શિવજીકી રાજધાની કા સફીર

 

લેકે અપની ગોદમેં ગંગાને પાલા હૈ મુઝે

નામ હૈ મેરા નઝીર ઔર નેરી નગરી બેનઝીર

બેનઝીર-બીન તુલનાત્મક

એક મુસલમાન શાયર પોતાની થકાવટ દૂર કરવા માટે, જે જ્ગ્યાની શોધ આદરતો હતો તે ઘણું ધ્યાન દર્શક છે.

ઘાટ પર મંદિરોકે સાયેમેં બૈઠ કર દૂર કરતાહું થકાન

 

(ઈંકિલાબ-અનુ.વફા)

  

ગઝલ: (નઝમ)  આ આખરી દીદાર છે–મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

 આ આંખ અશ્રુ ધાર છે

 ભીના કફન ના તાર છે

ને મૌનની દીવાર છે

                            ક્યાં તે  હવે રણકાર છે

                        આ  આખરી દીદાર છે

 

 

દિલ મોત પર તારા રડે

ને અશ્રુનાં   જામો ભરે

 બસ યાદના  દીપક જલે

                  જો મોતનો અસવાર છે

                  આ આખરી દીદાર છે

 

 ત્યાં આખરી  ચાદર ઢળે

ને આ જનાઝે ગુલ ચઢે

જો આભથી રહેમત ખરે

             બસ આખરી  અણસાર છે

         આ   આખરી દીદાર છે

 

 

આ આંખ કયાં  ખુલ્લી રહી

કોઈ મતા   શોધી રહી

ક્યાં આવશે   કબરો   મહીં

              તુજ   રબ તણો દરબાર છે

          આ    આખરી દીદાર છે

 

તુજ રબ તણી લીલા બધી

આ સાગરે જીવન તણી

કૈં  કેટલા  દિલમાં ચણી

 

તુજ આખરી દીદાર છે

      આ    આસિમ સુબેદાર છે

 

(તા.5ફેબ્રુ.જુમેરાત2009 10.00વાગ્યે સાંજના જ.આસિમ રાંદેરેનાનિ:ધન પર તા.9ફેબ્રુ.209ના રોજ લિખિત)

 

Bayans OF Hazarat Moulana Ahmed Laat Sahib 2nd,3rd,and 4th August 2008 at Toronto,Canada

Click The URL please

http://islamic-creed.com/2008%20Toronto,%20Canada%20Ijtimah%201.html

હું વર્ષોથી-ડેનિયલ વુલ્ફ

હું વર્ષોથી ઘરથી બહાર હતી

 અને હવે  દ્વાર સામે આવી ઉભી

અંદર પ્રવેશવાની હિંમત ન થઈ

આવું દ્રષ્ય પહેલાં મેં કદી નિહાળ્યું ન હતું

મારા ચિત્ત વનમાં કુતુહલથી શાંત રીતે જોયું

અને મે ત્યાં મારા હેતુ વિષે પ્રશ્ન કર્યો

મારી પ્રવુતિએ પણ,  એક જીવન વેડફી નાંખ્યું છે

શું હવે તે મને પર્યાપ્ત થશે?

હું એ દહેશત પર નમી ગઈ

હું એની સાથે પહેલાં પણ સ્થગિત થઈ હતી

ક્ષણો સમંદરની ભરતીની જેમ વહી ગયાં

અને મારા કાન નજીક આવી તૂટે ગયાં

મેં એક તૂટેલ હાસ્ય વેર્યું

મને દ્વારની ભીતિ લાગતી હતી

બેબાકળા પણું મને ઘેરી વળ્યું

ડરથી હું કદી પાછી ફરી નથી

મેં બારણાની ખીંટી પકડી લીધી

ધ્રુજતા હાથોએ કાળજી પૂર્વક

એવું ન બને કે આ વિચિત્ર બારણું ઉછળે

અને મને ભોંય ભેગી કરી દે

પછી મેં આંગળીઓ ખસેડી લીધી

કાચ જેવી સાવધાનીથી

અને મેં મારા કાનો પકડી લીધા,ચોરની જેમ

અને હાંફતા હાંફતા ઘર તરફથી ભાગી ગઈ

(અંગ્રેજી પરથી અનુવાદ—વફા)

 

ગઝલ: શ્વાસ ચીતરે—મુહમ્મદઅલી વફા

 

             

કેટલીછે એમની અવકાત, ચીતરે

ભીંત પર એ વિણ કહી બસ વાત ચીતરે

 

હોય ક્યાં સાચા કદી એ રંગ  એમના

જાત કાચીંડા તણી સો ભાત ચીતરે

 

તોડવા કાજે  અહમ્ સૂરજ તણો અહીં

એ ધરા પર રંગ કાળો રાત ચીતરે

 

રકતની હોળી હમેશા ખેલવા અહીં

ખંજરોની પીઠ પર એ ઘાત ચીતરે

 

એક તીક્ષણ સોયથી ફૂટી જશે એતો

દેહના ફુગ્ગા ઉપર ક્યાં શ્વાસ ચીતરે

 

 

 ગઝલ: પાણી વહી ગયા-મુહમ્મદઅલી વફા

 

લોકો અહીંના કેટલા  માયાળુ . થઈ .ગયા

ભૂખ્યો ન  મરું હું એટલે તો વિષ દઈ ગયા

 

 

મારી કને તો ક્યાં હતું કોઈ પણ રમકડું

મારા પિતાની ખોપરી મુજને  ધરી ગયા

 

 

એ વારતાનો સાર બસ રહ્યો  છે એટલો

કાદવ બધો રહ્યો અને  પાણી વહી ગયા

 

 

મઝધારમાં જયારે હતા જોખમ ઘણું હતું

 

આવી કિનારે એ બધા મોજાં શમી. ગયા

 

 

ખોવાયલો હું તો હતો  મારા સફર મહીં

લોકો ચરણ  પર મૃત ગણી ફૂલો ધરી ગયા.

 

નાહક હવે ડરશો નહીં એ રંગથી વફા

સર્પો બધા ચાલ્યા ગયા લિસોટા રહી ગયા

 

 

આ આયના ઘરમાં-મુહમ્મદઅલી વફા

 

આ આયના  ઘરમાં બધે તારી છબી પડઘાય છે

આ પ્રતિબિંબો  પણ બધા તારાજ  તો દેખાય છે

 

તારો બસેરો છે કણે કણ માં છતાં દેખાઈના

આ આંખ તારા રૂપ ને  જોવા સતત હિજરાય છે

 

તારા મિલન નો આવશે હા એક દિન તો હે સખે

પણ આજ તો ઇચ્છા બધી  સપના મહીં રોળાય છે

 

પાલવ થયો છે તંગ ઘણો  આ આંખના  દરબારનો

આ બાગનાં સર્વે ગુલે તારી સુ ગંધ  ફેલાય છે

 

તારીજ લીલા છે બધી તારા વિના કો  હોય ના

આ ચાંદ તારા સૂરજે    બસ તું બધે ડોકાય છે

 

ઝૂરે વફા તું કયાં સુધી એના મિલનની આશમાં

ઘોરી નસો થી પણ વધારે એ નિકટ  વર્તાય છે

હદથી વધુ—મુહમ્મદઅલી વફા

 

દર્દ આ છલકાય છે હદ થી વધુ

લાગણી છેદાય છે  હદ થી વધુ

 

રૂપની અગ્નિ  જીરવીના શક્યાં

દર્પણો તરડાય છે  હદ થી વધુ

 

 

શી ખબર ક્યારે ટશર આ ફૂટી

કંટકો ભોંકાય   છે  હદ થી વધુ

 

માર્ગને ભૂલી ગયો જે  દિશ થી

આ કદમ અટવાય છે હદથી વધુ

 

શ્વાસનાં પોલાણમાં  રંગો ફૂટ્યા

ફૂલ આ મ્હેકાય છે  હદ થી વધુ

 

જખ્મના આ અંગને ખોલો નહિ

ખંજરોવીંઝાય  છે  હદ થી વધુ

 

પાથરી તેં જાજમો જ્યાં જયાં અહિ

આ કદમ લથઠડાય છે હદથી વધુ

 

આ તરસને શું થયું આજે અહિ ?

જામતો છલકાય છે  હદ થી વધુ

 

એક રસ્સી ઈશની છોડી જ્યાં

તું હવે પીંખાય છે હદ થી વધુ

 

પાંખ ને કર વજ્ર  સમ બુલબુલ અહિ

આભ ઊંચું થાય છે હદ થી વધુ

 

ઝાંઝવા પાછળ વફા ક્યાં    દોડ્યો

દૂર એ ઠેલાય છે  હદ થી વધુ

 

 

રીટા અને વચ્ચે બંદૂક—મેહમુદ દરવેશ(અરબી કવિ)

 (અછાંદસ)

 

 

રીટા અને મારી આંખો વચ્ચે

એક બંદૂક  ઊભી છે

જે કોઈ પણ રીટાને ઓળખે છે

તે ઘુંટણિયે પડી પ્રાથના કરે છે

તે મીઠાશ ઘોળેલી આંખ ના દેવત્વ માટે

 

અને મેં રીટાને ચૂમી

એની મુગ્ધા અવસ્થામાં

અને મને એની સ્મૃતિ છે કે તે કેવી રીતે તેનું આગમન થતું

અને તેના રેશમી ઝૂલ્ફોને માર હાથ વીંટળાય જતા

અને હું રીટાને સ્મરું છું

અમાર વચ્ચે લખો  ચકલીઓ અને પ્રતિબિંબો હતા

અને ઘણા મિલન સ્થળો

બંદૂકથી વિંધાયલા 

 

 

રીટાનું નામ મારા માટે મારા મોઢામાં ગળપણ હતું

રીટાનો દેહ મારા રક્તમાં લગ્નસમારોહ હતો

અને હું રીટામાં બે વર્ષ ખોવાયલો રહ્યો

અને એ બે વર્ષો સુધી મારા હાથો પર સુતી રહી

અને અમે વચનો લીધાં

સુંદર સુરાની પ્યાલીઓના ટકરાવ સાથે

અને અમે અમારા હોઠની સુરાની અગ્નિમાં ખાખ થઈ ગયાં

અને ફરી અમે પુનર્જન્મ લીધો

 

આહ,રીટા!

આ બંદૂક તારી અને મારી આંખ વચ્ચે શું કરી શકત?

એક કે બે  અલ્પ નિંદ્રા, અથવા મધુ રંગના વાદળો

એક સમયે

આહ! તે સંધ્યાની શાંતિ

એક સવારમાં મારો ચન્દ્ર ,કોઈ દૂર સ્થળે હિજરત કરી ગયો

પેલી મધુ રંગોની આંખો પ્રતિ

અને નગરમાંથી બધા ગીતકારો  બહાર ફેંકાય ગયા

અને રીટા!

રીટા અને મારી આંખો વચ્ચે

પેલી બંદૂક.

 

(અંગ્રેજી પરથી અનુવાદ-વફા)

મુકતક-વફા

મને દિલની રંગત ફાવી ગઈ છે.

અને એક બનાવટ ફાવી ગઈ છે.

 

હવે ફાવે ત્યાંથી ખંજર ફેંકો 

 મને આજ કયામત ફાવી ગઈ છે

 

 

ગઝલ

કંટકો ખૂંપી ગયા —મુહમ્મદઅલી વફા

 

પ્રેમનાં જ્યાં તાંતણા તૂટી ગયાં

બાગમાં ત્યાં  ઝાંખરાં ઊગી  ગયાં

 

દર્દના સિક્કા બધા બોદા  હતા

આંખમાં પાણી  જરા  ખૂટી ગયાં

 

આ અમાસે કેમ  વર્ષાયાં નહીં

વાદળોનાં   હેત પણ રૂઠી ગયાં

 

ઝાડ પોલાં જ્યાં સબંધોના થયા

પ્રેમના પક્ષી  બધા ઊડી ગયાં

 

દિલ તણી મસ્તી અજબ કૈં ચીજ છે

જામ ખાલી  છે છતાં ઝૂમી ગયા

 

છે અમારી ચાલતો મુખલિસ વફા

તોય ઈર્ષા કંટકો  ખૂંપી ગયા

અમે યાદ એની એ રીતે ભાળી

કાંટાની ડાળી— મુહમ્મદઅલી વફા

નસે નસૢ  અમારી  કાંટાની  ડાળી

 

વહેંચી શકું હું દરદોના ફૂલો

ધરીદે મને કો’ હૈયાની થાળી

 

અમે સાચવીતી મિલનોની સધ્યા

અને સૂરજે ત્યાં દીધી હાથ તાળી

  

અમારી ગઝલ ક્યાં  રમત શબ્દો ની છે

લખીછે અમેતો   હૃદય બાળી બાળી

 

ધરે ચાંદ તારા દીપો આભ ઉપર

વફા રાત તોયે રે’વાની કાળી

વસંતની ચમનમાં અઝાં થઈ રહી છે

 

વસંતનું આગમન—મુહમ્મદઅલી વફા

હવે ડાળકીઓ  જવાં થઈ રહી છે

 

બરફના પહેરણ   હવેતો ફગાવો

ગરમ આ બધે બધ ધરા થઈ રહી છે

 

 

બધા પાંદડા પર  વહેછે જવાની

નસેનસ ગુલોની શમાં થઈ રહી છે

 

હવે  પાલવોમા સુગંધો  લદાશે

કળીઓ  ચમનમાં હવા થઈ રહી છે

 

 

અહીં કોયલો  આબવા ડાળ કયાં છે

છતાં ખગ બધાને  મઝા થઈ રહી છે

 

બધા આગણામાં થશે ગુલનો મેળો

ગુલાબી ગુલાબી કથા થઈ રહી છે

 

વફા જે મળે  તેજ પીલો અહીંયા

મોસમ સુહાની બપા થઈ રહી છે

ગઝલ

અજમાવી લે હવે—મુહમ્મદઅલી વફા

 

બાકી રહેલો  વાર ,અજમાવી લે હવે

છેલ્લી બચી છે જાળ, અજમાવી લે હવે

 

બાકી પડેલા શ્વાસ  ના કોઈ છીનવે

  જે કૈં મળે હથિયાર , અજમાવી લે હવે

 

થોડી ઉતાવળ તો હવે  કરવી બસ રહી

બચ્યા દિવસ  બેચાર, અજમાવી લે હવે

 

જે રાગમાં ગાવું પડે  ગાઈ લે જરા

તૂટે  વિણાનાં તાર, અજમાવી લે હવે

 

ફૂલો થયાં  કુરબાન ખૂશ્બૂ ને વેરવા

બાકી હવે છે ખાર ,અજમાવી લે હવે

 

ને થૈ જશે થોડી કસોટી તુજ રંગની

ઉતરે વફાનો ભાર, અજમાવી લે હવે

ગઝલ

પીનાર જોઈએં—મુહમ્મદઅલી વફા

 

કંટકોનો  થોડો ઘણો , સહકાર જોઈ એં

ફાટવા પાલવને હવે , અધિકાર જોઈ એં

 

મજ્નુ  ફર્યો  જંગલ બયાબાંને સતત એવો

ઝાંઝવાને કોઈ અહીં, પીનાર  જોઈ એં

 

આટલાં ટોળાં ની  જરૂરત ક્યાં રહી બાકી

છે જનાજો હલ્કો ઘણો ,બે ચાર  જોઈ એં

 

ઠોકરોથી તો કામ  ક્યાં આ ચાલશે   પ્રિયે

આ  હૃદય તો પથ્થર તણું,  તલવાર  જોઈ એં

 

મયકદે  ઢોળાતી રહી  કૈં કેફની પ્યાલી

પી શકે જે હૈયા થકી  , મૈખ્વાર જોઈ એં

 

ખંજર હશે સહુ મોતના   સોદાગરો હાથે

જિંદગી લોકોની વફા ,લાચાર જોઈ એં

ગઝલ

બદનામ  લાગે છે–મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

 

 

 

 

પ્યાસ સહુ ભેગી થઈ—મુહમ્મદઅલી વફા

 

પ્યાસ જો ભેગી થઈ ,તો હરણ થયું

ઝાંઝવા વધતા ગયાં, એજ રણ થયું

 

 

શ્વાસની દોરી થકી  જીવતું જીવન

દોર જ્યાં છૂટી ગઈ ત્યાં મરણ થયું

 

આ બધી લીલા મહીં  તું વસેલ છે

હું મથું જોવા અને , આવરણ થયું

 

 

 

હા કશે તું છે!  અને એકલો રહે,

પામવા તારી દયા જાગરણ થયું

 

 

માણસો  ભેગા મળે  ટોળા મહીં ખપે

ઢોરજો ભેગા થયાં એક ઘણ થયું

 

 

પ્રેમના બે બુંદ ભેગાં  થયાં અહીં

એ બધી એ લાગણીનુ ઝરણ થયું

 

 

તું બધાને  આપશે મુક્તિ જે ,લા!* કહે

ને વફા જીવન  મહીં. હૈયા ધરણ થયું

 

 

લા:શાંતિનો શ્લોક :લાઈલાહા ઈલ્લલ્લાહ=અલ્લાહ(ખુદા,ઈશ્વર)ના સિવાય કોઈ ભક્તિને લાયક નથી.

સદી એ દોડતી આવી—મુહમ્મદઅલી  વફા

 

 

સતત અસ્તિત્વ ખોવાને ભલી એ દોડતી આવી

સમંદર ખાર ચૂસવાને   નદી એ દોડતી આવી

 

 

સમયની પાલખી માથે  લઈ ક્ષણો સફરમાં છે

જખમ ખંડેરના  ખણવા સદી એ દોડતી આવી

 

.

ન લંબાયો કદી પાલવ  અમારા અશ્રુઓ ઝીલવા

અમારા દર્દને  ઘુંટવા કદી એ દોડતી આવી

 

હવે સંકીર્ણ થાતો જાય છે   જીવન તણો રથ આ

અને સંકેલવા માયા  ઘડી એ દોડતી આવી

 

 

વફા જયારે અમારા નામની  તખ્તી ઉખડતી ગૈ

કબર પર ફૂલ ધરવાને પછી એ દોડતી આવી

 

 

જરા કાંટા સુધી આવો—મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

ખિલેલા પુષ્પનાં હૈયા તણીં ગાથા સુધી આવો

અમારી મ્હેકને  લેવા  જરા કાંટા સુધી આવો

 

 

વળાવો છો તમે અમને  સુકી આંખે સતત દિલબર

કદી આવો , અમારા દિલતાણા  ઝાંપા સુધી આવો

 

 

ખબર જો દૂરથી  મળશે  નથાશે કોઈ પસ્તાવો

અમોને ડૂબતા જોવા કદી કાંઠા સુધી આવો

 

 

રહીને દૂર કરશો ક્યાં સુધી આ અટક ચાળા

કદી તો દ્વારથી ઝાંખો, કદી રસ્તા સુધી આવો

 

 

બધાયે જામ છલકાઈ પહોંચ્યા છે  છિપિત હોઠે

કદી બેચાર બુંદો તો  અહીં તરસ્યા સુધી આવો

 

 

ઉઘાડી આંખથી  મળવું હવે તો શક્ય પણ ક્યાં છે

બનેતો બસ  મિલન કાજે  જરા સપના સુધી આવો

 

 

વફા આ દૂરના ડુંગર થકી શાને  નિહાળો છો

કદી તો આવરણ છેદી  જરા  હૈયા  સુધી આવો

અંધકાર—મખદૂમ મોહ્યુદ્દીન(ક્રાંતિકારી ઉદૂ કવિ))

રાત્રિના હાથમાં એક ભિક્ષા પાત્ર

આ ચમકતા સિતારઓ,અને અને આનંદિત ચન્દ્ર

પ્રકાશને ભિક્ષામાં માંગીને રોશનીમાં મગ્ન

આજ દુલ્હનનુ પહેરણ છે, અને એજ છે એનું કફન

આ અંધકારમાં મૃત :પ્રાય: દેહોની કરાહટ

તે અઝાઝીલ(શૈતાન)ના શ્વાનોનો શિકાર પ્રદેશ

તે સંસ્કારિતાના જખમો

ખાઈઓ

વાડના તારો

વાડના તારોમાં ફસાયેલા મનુષ્યનાં શરીરો

અને મનુષ્યના શરીર પર બેઠેલા ગીધો

તે  તડપતા માથાઓ

મૃતકો ,હાથ ,પગ કપાયેલા

લાશના ઢાંચાઓમાથી આરપાર

ઠંડી હવા

અફસોસ,અજંપો અને ફરિયાદ કરતી

રાત્રિના સન્નાટામાં,રૂદનની ચીસ

કદી બાળકોની કદી માતાઓની.

ચન્દ્ર,તારાઓનો માતમનો શોર

રાત્રિના મસ્તકે ઝળુંબતુ દુ:ખી સિતારાઓનું ટોળું

આ બધું આનંદ ના સૂર્યોદય સુધી છે

રાત્રિની પાંસે અંધકાર વિના કશું નથી

  રાત્રિની પાંસે  અંધકાર વિના કશું નથી

 

 

 

(ઉર્દૂ પરથી અનુવાદ—મુહમ્મદઅલી વફા)

 

 

 

 

 

 

 

આરસી તરડાય ગઈ—-મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

વાત ત્યાં પહોચી અને   તેવીજ એ બદલાય ગઈ

મોકલી મેં વાદળી પાણી બની   વરસાય     ગઈ

 

ભાર એનાથી સહન ના એ બનાવટનો    થયો

એ ચહેરા જોતાંજ  પેલી આરસી તરડાય ગઈ

 

 

સ્પર્શમાં તો  શું હશે ? કો આંચકો વીજો તણો

સ્હેજ જ્યાં એને અડો લજ્જામણી લજવાય ગઈ

 

 

આંખમાંથી એમની અવહેલના જ્યારે ખરી

મ્હેકતી ભીની અમારી લાગણી  છેદાય ગઈ

 

 

શું હશે ?કેવું હશે?  લક્ષ્યાંકનું બિંદુ વફા

દોડમાં એની સતત આ જિંદગી હોમાય ગઈ

નશો   મદભર જરા આપો—મુહમ્મદઅલી વફા

 

 

ભલે એ હોય હૈયા ફાટ પણ ઉત્તર જરા આપો

હ્ર્દયને તોડવા કો- ના- તણો પથ્થર જરા આપો 

 

 

રખડતા પ્રેમના પુષ્પો  હવે જોડું કઈ રીતે

મને શબ્દો તણા આખા  સરળ  અક્ષર જરા આપો

 

 

હવે ભેગા થશે ભાંગેલ  તે ભૂતકાળના પડઘા

મને ખંડેર જેવું પ્યારનું   કો ઘર જરા આપો

 

 

કદી તો ગાઇ લેશું વાંસળી વિષાદની  લૈને

બને તો ચૂભતો કાંટા તણો   કો સુર જરા આપો

 

 

જખમ એકાંતના સદીઓ તણા દીવા બુઝાવીદે

કદી કો ઠેસ આ   પાષાણ સમ  સધ્ધર જરા આપો

 

 

‘વફા’ આ જામ ખાલી ને હલાવીને કરીશું શું?

દરદને ખૂબ ઘુંટીને  નશો   મદભર જરા આપો  

 

વરસાદી લિલિ—રિલ્કે(20મી સદીમાં જર્મન ભાષાનો શ્રેષ્ઠ કવિ)

 

મારું સંપૂર્ણ જીવન મારું છે

પણ જે પણ આવું વદે

એ મારા અનંત વિશ્વને મારાથી વંચિત કરે છે

પાણીનાં તરંગો,આકાશના રંગની આભા

એ સમગ્ર મારું છે

મારું જીવન હજી તેજ છે

કોઇ ઈચ્છા મને ખુંદતીનથી

હું પરિ પૂર્ણ છું

હું મારા અસ્તિત્વને નકારત્મકતાથી બાધિત નથી કરતું

મારા આત્માનાં  દૈનિક લયમાં

હું ઈચ્છાઓને રમાડતું નથી

હું પ્રયાણ કરી ચુક્યું છું

મારાઆ પ્રયાણમાં

મારા સમ્રાજ્યને ક્રિયાશીલ કરું છું

મારા રાત્રિના સ્વપ્નોને સાકાર કરીને

પાણીનાં  તળિયે મારા દેહને

હું અરીસાઓથી આગળ આકર્ષું છું

 

(અંગ્રેજી પરથી અનુવાદ:વફા)

 

છબી દોરશો ના—મુહમ્મદઅલી વફા

 

સબંધો કદી સાકી  થી તોડશો ના

મળીછે ગુલાબી સુરા ઢોળશો ના

 

 

બચેલું પહેરણ થશે ચીંથરાઓ

હવે કંટકોથી સબંધ  જોડશો ના

 

 

 

જશે એ જરી વારમાં પીગળી બસ

બરફના હ્રદયપર છબી દોરશો ના

 

 

ઉડી એ જવાનુ  કબૂતર બનીને

કદી ભેદ પિંજર બધે ખોલશો ના

 

 

વફાનો અહીં છે  એક ભેદ છાનો

લઈ સોય શંકા તણી ભોંકશો ના 

મઝધાર માં પ્હોંચ્યાં અને પાછાં વળી આવ્યાં

તડપી નહીં શકયા—મુહમ્મદઅલી વફા

 

બેચેન તો થોડા થયાં તડપી નહીં શકયા

એ આપણા પ્રસંગને ઉજવી નહીં શકયા

 

 

જ્યાં ડૂબવા જેવું હતું ડૂબી નહીં શકયા

 

કૈ આપલે તો થૈ ઘણી શબ્દો તણા રાગે

આ લાગણીનાં તારને જોડી નહીં શકયા

 

 

ચમકારથી અંજાયને સંઘળાયલા રહ્યાં

એ ફટકિયાને આપણે ફોડી નહીં શકયા

 

 

 

 પ્હોંચી જતે ત્યાં આપણે દિલના મનોરથ લૈ

કપરા ચઢાણે આપણે દોડી નહીં શકયા

 

 

 

 

એ કેફમાં શાયદ વફા ભેરણ થયું હશે

પીધી ઘણી તોયે અમે લથડી નહીં શકયા

અંગત કરી શક્યા—મુહમ્મદઅલી વફા

 

નફરત કરી શક્યા ન મોહબ્બત કરી શક્યા

હા રાખવા નાતો જરા સગવડ કરી શક્યા

 

ફંટાયેલા રહ્યા બધા   તે લાગણી પૂરો

ભીનો થવા  આ બાગ  ન મહેનત  કરી શક્યા

 

સચવાયેલું તોયે રહ્યું  આ આબરૂનું ગુલ

કંટક મહીં થી  મ્હેકને  અંગત કરી શક્યા.

  

આપી સદા દીધું અમે  આ ઝાંઝવા ને જળ

હાથે કરી  ઉદ્યાન ને ઉજ્જડ કરી શક્યા.

 

હિંમત નથી શત્રુ કદી આ આંખ માં  ઝાંખે

એ એમનો છે જર્ફ  વફા  નફરત કરી શક્યા.

ખોવાયેલું એ બીજ તો પાછું જડ્યું નહીં એકેય વૃક્ષ પાંડદા પહેરી ઉગ્યું નહીં

પાછું જડ્યું નહીં—મુહમ્મદઅલી વફા

 

એ રેત પર પાણી તણા પડ્યા છે ઘસરકા
ભૂખી પડી છે એ નદી પાણી ઠર્યું નહીં.

સૂરજ ફકત વ્યવહારનો રાખે નર્યો સંબંધ
આ રાતની આંખો મહીં ઓજસ ભર્યું નહીં

દોડી જવાનો શોખ છે, દરિયા ના મુખ તરફ
ખારાશ વિણ એને કદી ત્યાંથી મળ્યું નહીં

મેં તો સતત પીધી વફા એના એ મયકદે
સાચું કહું આ જામ મુજ ક્યાંયે ઢળ્યું નહીં

સંધ્યા ઢળે ને આપણે મળતાં રહીશું દોસ્ત

સંધ્યા ઢળે ને આપણે —મુહમ્મદઅલી વફા

પીળું થતાં આ પાંદડું ખરતા રહીશું દોસ્ત

 

મળશે કદી કો યાદ મીઠી સુની  મંઝીલે

અશ્રુ બની આંખો થકી  ઢળતા રહીશું દોસ્ત

 

મેળાવડો તો એ હશે   બે ચાર દિનનો  બસ

ને તે પછી સ્મરણ ખરલ ઘસતા રહીશું દોસ્ત

 

હા એ બને   અંતર સંબંધોમાં વધી પણ જાયે

તો એક બીજાને  જરા ખણતા રહીશું દોસ્ત

 

એ હૂંફ નો દીવો વફા શાયદ નહીં સળગે બને

તોયે નવા કૈં આગિયા જણતા રહીશું દોસ્ત

એક પળ મારા ચરણને જોઉં છું તે પછી ઈચ્છા હરણને જોઉં છું

ઈચ્છા હરણને જોઉં છું —મુહમ્મદઅલીવફા

 

વિશ્વ આખું જીતવું છે કોઈ દિન
ઘાત માં હસતા મરણને જોઉં છું

ઝાંઝવાનુ રાજ છે આખા રણ મહિ
આશના ઝાંખા ઝરણને જોઉં છું

છીપમાં દરિયો ઉછળતો  યાદોનો
રેતથી ખરતા સ્મરણ ને જોઉં છું

છે નિરવ આ રાતની અંધારી ક્ષણ
ને વફા હું એક જણને    જોઉં છું

પાંખડી લાગણી ની જરા છેદાય ગૈઆંખડી તેપછી ખુદ બ ખુદ છલકાય ગૈ

આપલે શબ્દની—મુહમ્મદઅલી વફા

પ્રેમના પાલવોથી ખરેલા શબ્દ થી
આ જુઓ ચૂંદડી રંગ વિણ રંગાય ગૈ

આપલે શબ્દની ક્યાં હતી વર્ષો થકી
આંખડી જ્યા મળી પ્રેમથી શરમાય ગૈ

ક્યાં હતું કૈં વધુ પ્રેમના તાંદુલ વિણ
ને સુદામા તણી પોટલી ચર્ચાય ગૈ

તીર તો આવતાં સૌ દિશાઓ થી વફા
આપની હાજરીની કમી વર્તાય ગૈ

લખી છે શાંતિના દ્વારે બધી સંહારની વાતો

 

સુણાવે ક્યાં જઈ કોકિલ—મુહમ્મદઅલી વફા

 

કતલખાના  મહીં ઝૂરતી   હશે કો  પ્યારની વાતો

 

પરસ્પર થાય છે  ભેટો અને સોગાદ થી   સોદા

હવે હૈયાં મહીં જોખાય છે   વ્યાપારની વાતો

 

અમારે વાત કરવીતી  કળી, ડાળી અને ગુલની

ચમનમાં ત્યાં બધી ફેલાય તીણા ખારની વાતો

 

બધી ભાષા રહી મુંગી  લપાયા મૌન માં શબ્દો

બધી આંખે થઈ છે કેદ સૌ અણસારની વાતો

 

કરોછો યાદ અલ્લાહને અને  તે પણ ગણી તસ્બિહ

અરે આતો ઇબાદત છે કે ફકત  વ્યાપારની વાતો.

ભમરના દર્દની  કથની વફા ભમતી  હતી ડાળે

સુણાવે ક્યાં જઈ કોકિલ હવે દિલદારની વાતો

વણી લઉં હું બધા મોતી સમંદર સાથ આપે તો

મુકદ્દર સાથ આપે તો—મુહમ્મદઅલી વફા

 

.વહેંચી દઉં બધા મોતી કલંદર સાથ આપે તો

 

બધું એ પી ગયા છે તો હજી  ક્યાં  આમ રંજાડે?

સમાવી લઉં  ગળે એ વિષ  જો શંકર સાથ આપે તો

 

ગળું પોતેજ કાપી લઉં બધી ઈચ્છા  અપેક્ષાનું

કલેજે ખંજરો ઘોંપું  સિતમગર સાથ આપે તો

 

તમે જે માંગશો આવી  ચરણમાં  તમ ધરી દઈશું

ધરી દઈશું  અમારું રકત   ખંજર સાથ આપે તો

 

અમારું છે કદી ક્યાં  ઓ ખુદા!  તરું જ  આ સર્વે

વફા સદકો, બધું જીવન મુકદ્દર  સાથ આપે તો

 

 

કદી મળ્યો જરા મોકો બધા એ સાથ આપ્યો છે

દવા એ સાથ આપ્યો છે-મુહમ્મદઅલી વફા

 

જરા બળતું હતું દિલમાં  હવા એ સાથ આપ્યો છે

 

અમે રખડી પડેલા જ્યાં   કદી જંગલ અને વગડે

અમોને એ ભટકવામાં દિશા એ સાથ આપ્યો છે.

 

બિમારી તો હતી   એવી વિના ઉપચાર  પણ મટતે

જરા એને વિલંબ દેવા દવા એ  સાથ આપ્યો છે

 

જરા આવી અને ચાલી ગઈ  ખૂશ્બૂ   વસંતોની

સતત આ કંટકો  જોવા  ખિઝાં એ સાથ આપ્યો છે

  

મળી અમને  ‘વફા’ સિધ્ધી  બધો યશ  જાય મિત્રોને

બિછાવી કંટકો રસ્તે   સદા એ સાથ આપ્યો છે

પાષાણ કૂખે ભરાયા છે લોકો. નિજના અહમ્ માં હણાયા છે લોકો.

ચણાયા છે લોકો._મુહમ્મદઅલી વફા 

 

શોધી રહ્યો છું મળે આત્મ જન કો,
મુલ્કો પરાયા , પરાયા છે લોકો

ચાખે કદી ના ધરો જો કો અમ્રુત,
પીને હલાહલ ધરાયા છે લોકો

ન અશ્રુ નયન માં ન હૈયે મ્રુદુતા ,
ફકત હાડ માઁસે ચણાયા છે લોકો.

હૈયા તણા મીઠાં ઝરણાને છોડી,
વફા ઝાંઝવા માં તણાયા છે લોકો.

પડતા હથોડા લાખ અહિ પથ્થર થયા પછી

રણકી ગયા હૈયા મહીં-મુહમ્મદઅલી વફા

 

પૂંજા થવા લાગી બધે   ઘડતર  થયા પછી

 

જાળાં તરે અર્થો તણા  બારાખડી મહીં

મોતી થયાં એ કાવ્યનાં અક્ષર થયા પછી

 

બેડી બનીને હાથની પહેલાં ચુભી ગયાં

રણકી ગયા હૈયા મહીં ઝાંઝર થયા પછી

 

 ચીસો બધાયે બાગમાં જઈ પાડવી પડી

મુજને મળી છે આ સજા બુલબુલ થયાપછી

 

 ખાલી હતો તો વાગતો તો ઢોલકું થઈ

સ્થિર થયો કેવો ઘડો  છલ છલ થયા પછી

 

 સમતોલ નજરોથી કદી પામી શક્યા નહીં

બુધ્ધિ મળી અમને જરા પાગલ થયા પછી

 

 દરિયા કિનારે  તો કદર કયાં થૈ શકી ‘વફા’

શોધી જઈ રણમાં  પછી મૃગજળ થયા પછી

બધા આ સબબ છે

ફકત તુંજ રબ છે-મુહમ્મદઅલી વફા

 

ફકત તુંજ રબ છે

 

ઝુકેલા  નયન છે

શરમ છે અદબ છે

 

હ્ર્દયમાં છે મૃગજળ

નયનમાં પરબ છે

 

નદીમાં  નહાતી

અમારી તરસ છે

 

નશાથી પલળશો

નજરનો કળશ છે

 

કદમને બચાવો

લસ્રરતું મરક છે

 

કદીના લઠડશો

વફાની સડક છે

 *****

“વફા” ને કહી દો,
ગઝલ આ સરસ છે

 razia Mirza
shvas.wordpress.com

હા હવે તારા વગર પણ ચાલશે

 

દર્દના ભારા વગર—મુહમ્મદઅલી વફા

 

દર્દના ભારા વગર પણ ચાલશે

  

ચાંદની દર્દો તણી વરસી  પડી

રાતના તારા વગર પણ ચાલશે

 

ઝાંઝવામાં  જીવવું ફાવી ગયું

આ નદી નાળા વગર પણ ચાલશે

 

બંદગી મકસદછે તારી હે  ખુદા

ગુમ્બદ મિનારા વગર પણ ચાલશે

 

ડૂબવું છે તો ડૂબીજા   મન મહીં

સાગર કિનારા વગર પણ ચાલશે

 

એકલાની મંઝિલો એતો વફા

ફોકટ સહારા વગર પણ ચાલશે

 

કદી મિસરા, કદી શેરોની વાંકી પાંસળી કીધી

હ્રદયની ડાળ કૈં લીલી હતી—મુહમ્મદઅલી વફા

 

ગઝલ પૂરી નહીં થૈ ત્યાં , હઝલમાં આંગળી કીધી

 

બધે તૂટી પડેલા છંદના રસ્તા હતા વાંકા

અમોને તક મળી, લયની નદીને વાંઝણી કીધી

 

તમો છિદ્રો કરી ઝૂમી ગયા  હિંસક કળાઓથી

હૃદયની  ડાળ કૈં લીલી હતી, ને વાંસળી કીધી

 

 હતા અરમાન  કૈં ખિલવા તણા  બાગો મહી એને

નઠાળા ક્રૂર હાથોએ કળીની માંગણી કીધી

  

‘વફા’ કુરબાન છું હું તો  હવે એ જાદુના  રંગે

કદી તલવાર લીધી હાથમાં ને ટાંકણી કીધી

ઘણી વારે ઘણું ટૂંકું , છતાં અંતર કપાય ના

 

ખીલી શકાય ના-મુહમ્મદઅલી વફા

 

સપાટી પર  મિલન માટે  પગથિયું તો ચણાય ના

 

હજી હાથો મળે છે રોજ પણ સ્પર્શ નથી થતો

અને એ હોય સામે પણ છતાં યે  મળાય ના

 

 ઘણી વારે  બને એવું  હૃદય દરિયો   પિયે અશ્રુ

અને આ આંખડી સુક્કી રહે,   ભીની થવાય ના

 

 ચમનની એ કળીની વેદના કોના  દિલે વસે

જમાનો ગુલ થવાનો હો , અને ખીલી  શકાય ના

 

 વફા કેવી હશે એ વેદના  તીર વાગવા પછી

હરણ દોડી નથી શકતું  અને આહો ભરાય ના

 

દશા આ કાફિયાની જાણે પેપરવેટ છે

પેપર વેટ છે—એમ..ઝફર

  

રદીફ ઉભો બિચારો જાણે સબ્જ્યુગેટ છે

 

ગઝલ બોડી બનીને કેમ આ ફર્યા કરે

વજન શેરો તણું તો  ખાસું અપટુડેટ છે

 

ઘસી નાંખો તમે પણ જોડકણાં થોડા ઘણાં

પ્રસંશા કાજ ઊભેલી આખી  સિંડિકેટ છે

 

બનાવો બ્લોગ  ચોરીની ગઝલો તફડંચી કરી    

જગતમાં  પણ ઘણી ચીજો તો  ડુપ્લીકેટ છે

 

ખરેખર  થાબડો   પીઠો ચાડિયાઓ તણી

ઉડાડે છે ખગોને ખેતરેથી એ તો ટ્ર્મ્પેટ   છે

 

વિવેચક બ્લોગના ડસ્ટબીનો જોતો નથી

થવા દો આમ જે  પણ બન્યું  એ ડ્યુએટ છે

 

ખપાવી દો વિચારો સેકન્ડ હેંડ નૂતન કહી

ભલે આકાર  પણ  એનો  કૈં રસ્ટીકેટ છે

 

‘ઝફર’ ક્ષમા જરા યાચું  આ છંદો ભંગ કરી

કરું શું એ બધું સાલું તો  કોમ્પલીકેટ છે

ડૂબવાની શક્યતા રહી—મુહમ્મદઅલી વફા

 

ઉન્નત વિચારો ઓઢવાની  શક્યતા રહી

પાંખો વિના પણ  ઊડવાની  શક્યતા રહી

 

આ મન તણા દરિયા મહીં  મોતી ઘણાં વસે

પાણી વિના પણ ડૂબવાની શક્યતા રહી

 

જો હૃદયનાં ખૂણા મહીં  નૂર ચમકે જરા

સૂરજ વિના પણ  ચમકવાની  શક્યતા રહી

 

ગહેકી કદી જો જાય મનનો આજ મોરલો

વાદળ વિહિણ પણ વરસવાની શક્યતા રહી

 

સંસ્કારની ખૂશ્બૂ થકી  જગને ભરી દિયો

ફૂલો વિના પણ મ્હેકવાની શકયતા રહી

 

આ મયકદાનો તું  વફા થાતો નહીં  અસીર

સાકી વિના પણ ઝૂમવાની શક્યતા રહી

શિકાયત ને બધા શિકવા અહીં ધર્બી નહીં શક્યા

મ્હેકી નહીં શક્યા—મુહમ્મદઅલી વફા

 

તમે ખીલી નહીં શક્યાં અમે મ્હેકી નહીં શક્યા

 

તફાવત એટલો કર્યો તમારા મૌનનાં  ડંખે

તમેતો શાનથી જીવ્યા અમે જીવી નહીં શક્યા

 

હવે ક્યાં કોઈ પણ ઇચ્છા કુંવારીનું દરદ દિલમાં

તમારા ઝાંઝવામાં આ તરસ બોળી નહીં શક્યા

 

ખબર એની હતી કે એક નોબત આવશે એવી

 હલાહલ આંખનું  પણ આપનું  ઢોળી નહીં શક્યા

  

પડેલો છે જરા તૂટીને સંબંધોનો અરીસો એ

તમે જોડી નહીં શક્યા  અમે તોડીનહીં શક્યા

 

ઉઘાડા દ્વાર રાખીને અમે બેઠાં હતાં હરદમ

બધી એ શૂન્યની  ગાંઠો  તમે ખોલી નહીં શક્યા

 

હતો સાગર ભલા એતો અમે પોતેજ સર્જેલો

અમે બેઠા જઈ તળિયે તમે ડૂબી નહીં શક્યા

 

વફા  વાતો ઘણી કહેવી હતી પણ જીભ ના ચાલી

નજર વાળી તમે લીધી  અમે બોલી નહીં શક્યા

તારીજ હદમાં તું અહીં વિસ્તરી શકે

 

દોરાયલી રેખા મહીં—મુહમ્મદઅલી વફા

 

દોરાયલી  રેખા મહીં તું ફરી  શકે

 

તારી છબી  તું આયને જોઇલે પ્રથમ

ને તે પછી  તું અન્યને એ ધરી શકે

 

તોફાન જો આવે હવાનું   અહીં  બને

તો વૃક્ષનું કોઈ પણ પર્ણ ખરી શકે

 

વાતાવરણ  આ બાગનું હોયજો માફક

કળિયો તણી  અહિ પાંદડીઓ ખિલી શકે

 

એતો વરસવાનો મૂશળધાર થૈ વફા

તારા મહીં હો હામ તો સંઘળી શકે

અકારણ સાચવી —મુહમ્મદઅલી વફા

 

જિંદગી આખી અકારણ સાચવી

છેવટે  મળ્યું કશું ?રણ  સાચવી

 

લાજ રાખી જીવ સટોસટ બસ અમે

ઊજડી ચમન અહિ ગયું પણ સાચવી

 

  પા’ણ એ તૂટ્યો નહીં અંતરાયનો

તે છતાં મેં તો મથામણ સાચવી

  

એ હવે ના માંગશે બે બુંદ જળ

લાખ રાખો  આપ મારણ સાચવી

  

વારતા  આખી વફા સચવાય ના

બસ જરા રાખો  આ તારણ સાચવી